Nostradamus, astrologie en de Bijbel: Tweede Wereldoorlog: De Wohl ea: Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf

Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf is een Duitstalige brochure van Engelse makelij die in 1943 in Duitsland in omloop is gebracht. Op pagina 224 in Die schwarze Propaganda (Berlijn, 1983, een vertaling van The black game, Londen, 1982) schreef de Britse onderzoeker Ellic Howe, die deze brochure destijds had gedrukt, dat de tekst van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf geschreven was door hetzij de schrijver/astroloog Louis de Wohl, die in de jaren '40 in dienst was van afdeling 1 van de Special Operations Executive, een afdeling die zich bezighield met het voeren van oorlogspropaganda, hetzij ene Rene Hakets. Een jaar later schreef Howe in Astrology and the Third Reich (Londen, 1984; in 1995 verscheen een Duitse vertaling, getiteld Uranias Kinder: Die seltsame Welt der Astrologen und das Dritte Reich) dat De Wohl de voornaamste auteur was; hij schreef niets over betrokkenheid van Hakets. In dit artikel wordt aangenomen dat De Wohl de voornaamste auteur is geweest van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf.
Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf telt 123 pagina's. Op de omslag is een abstracte figuur afgebeeld. Op de titelpagina, waarop de titel Der Kriegsverlauf prophezeit von Nostradamus staat, is een ornament afgebeeld dat lijkt op een vaas waaruit vlammen opstijgen. Verder staan in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf geen illustraties.
In Uranias Kinder... en Die schwarze Propaganda heeft Howe uitvoerig verslag gedaan van het drukken van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf, dat voor hem een welkome onderbreking was van zijn alledaagse werkzaamheden zoals het drukken van valse Duitse levensmiddelenkaarten. Howe drukte de tekst van het inleidend gedeelte van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf in Antiqua; voor de kwatrijnteksten in het inleidend gedeelte en de Duitse vertalingen ervan gebruikte hij de cursieve Antiqua-letter. In de vijf hoofdstukken van het propagandistische gedeelte van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf waren de Franstalige kwatrijnteksten gecalligrafeerd door een zekere "mejuffrouw Elisabeth". Met de reproductie van deze gecalligrafeerde kwatrijnteksten wilde Howe suggereren dat ze afkomstig waren uit een oud manuscript, waarnaar in het inleidend gedeelte was verwezen. De Duitse vertalingen van deze kwatrijnteksten had hij gedrukt in Fracture, de commentaren op deze vertalingen in Antiqua. Howe gebruikte het dunste bijbelpapier dat in die tijd verkrijgbaar was. Hierdoor woog Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf, ondanks haar grote omvang, nog geen 30 gram.
Howe heeft in Uranias Kinder... niet vermeld hoe groot de oplage was van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf.

Camouflage
Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf valt onder de categorie "zwarte propaganda", dat wil zeggen propaganda die bij de doelgroep, in dit geval de Duitsers, de indruk moest wekken uit hun midden afkomstig te zijn, in dit geval: geschreven door een Duitser en vervaardigd en uitgegeven in Duitsland. Naast het feit dat Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf in het Duits was gesteld, werden verschillende maatregelen genomen om deze brochure een Duits uiterlijk te geven:

In het colofon van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf was de typografie op naam gesteld van Paul George. Deze naam was een fictieve naam; de typografie was verzorgd door Ellic Howe. Volgens Howes Die schwarze Propaganda, pagina 224, was de naam "dr. Heinrich Lesse" waarschijnlijk eveneens een fictieve naam.

Datering
Op de titelpagina van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf is het jaartal 1943 vermeld. Het inleidend gedeelte draagt als datum oktober 1942. In het colofon staat dat het drukken was voltooid op 15 maart 1943.
In dit artikel wordt ervan uitgegaan dat de tekst van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf in op zijn vroegst december 1942 is voltooid. In het commentaar op kwatrijn CXXV lijken De Wohl c.s. te hebben gezinspeeld op de gevechten in Noord-Afrika tussen Duitse en Italiaanse troepen en de Geallieerden na de landing van Britse en Amerikaanse troepen in Noord-Afrika op 7 november 1942. De meest recente gebeurtenis waarnaar in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf was verwezen, was de aanval op de Franse vloot in Toulon in november 1942. Deze verwijzing staat in het commentaar op kwatrijn XCIX, dat niet alleen gekoppeld was aan de aanval op de Franse vloot in november 1942, maar ook aan de aanval op de Franse vloot in juni 1940.[2]
In Uranias Kinder... heeft Howe niet vermeld in welke periode van de Tweede Wereldoorlog de verspreiding van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf plaatsvond. In het colofon van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf was vermeld dat het drukken was voltooid op 15 maart 1943. Of dit een fictieve datum is, is de vraag, maar het is zinloos om een brochure in omloop te brengen op een datum die vóór de datum ligt die is opgegeven als datum waarop het drukken is voltooid. In dit artikel wordt ervan uitgegaan dat Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf na 15 maart 1943 in Duitsland in omloop is gebracht.

Indeling
De tekst van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf valt uiteen in een (ongetiteld) inleidend gedeelte, vijf hoofdstukken (delen genaamd) en een colofon.

Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf bevat geen bibliografie van geraadpleegde werken. De Wohl c.s. hebben slechts één titel genoemd van de Centurie-commentaren die zij hebben gebruikt. Op pagina 4 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf hebben zij een uitgave van de Centuriën ter sprake gebracht, verzorgd door de arts dr. De Garencieres en uitgegeven in 1672. Het gaat om diens boek The true Prophecies or Prognostications of Michael Nostradamus, physician to Henry II, Francis II and Charles IX, kings of France, and one of the best Astronomers that ever were - a work full of curiosity and learning. Hierin staan een Engelse vertaling van het Voorwoord aan César en de Brief aan Henri II en in het Frans en Engels de centuriën 1 t/m 10 inclusief duplicaatkwatrijnen van en toegevoegde kwatrijnen aan de centuriën 6, 7, 8 en 10; de centuriën 11 en 12 en de Sixains. De brief op naam van Vincent Sève die in 1605 de Sixains vergezelde, is weergegeven in het Engels. De Garencieres heeft alle kwatrijnen en sixains voorzien van aantekeningen waarin hij de betekenis heeft besproken van de voorspellingen in de kwatrijnen en sixains.
Op pagina 4 hebben De Wohl c.s. De Garencières' Franse tekst geciteerd van het duplicaat-kwatrijn 07-41, waarin het woord Nizaram staat, een anagram voor Guilio Raimondo Mazarino (1602-1661), later bekend als kardinaal Mazarin, en zijn commentaar op dit kwatrijn.[3] De Wohl c.s. hebben De Garencières' Engelse vertaling van dit kwatrijn als brontekst gebruikt voor de vertaling in het Duits.
Ook op pagina 49, in het commentaar op kwatrijn C, is het Centurie-commentaar van De Garencieres ter sprake gekomen. Volgens De Wohl c.s. had De Garencieres het woord Ausonne in de vierde regel van dit kwatrijn uitgelegd als een verwijzing naar Bordeaux, de woonplaats van de Oudromeinse dichter Ausonius, een tijdgenoot van keizer Valentinianus. Deze verklaring van De Garencieres staat in zijn commentaar op bijvoorbeeld de kwatrijnen 02-63 en 03-86, maar niet in zijn commentaar op kwatrijn 05-76, waarvan kwatrijn C een propagandistische bewerking is. De Wohl c.s. hebben de vierde regel (Barbare Armee viendra Venise craindre) veranderd in Sa vaste armee Ausonne trestout va craindre; zij hebben de plaatsnaam Venise vervangen door het woord Ausonne, dat zij hebben uitgelegd als een Oudromeinse naam voor Italië.[4]

De Wohl c.s. hadden in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf dr. Bruno Winkler opgevoerd als schrijver, de Regulus-Verlag in Görlitz als uitgever en drukkerij Hans Kretschmer in Görlitz-Biesnitz als drukker. De gegevens van de uitgever en de drukker komen voor Winklers in 1937 uitgegeven Nostradamusroman Und dies geheimnisvolle Buch...!. Hieraan kan de conclusie worden verbonden dat De Wohl c.s. uit Und dies geheimnisvolle Buch...! de bibliografische gegevens hebben overgenomen. Zij hebben uit deze roman ook een aantal commentaren op kwatrijnen overgenomen, waaronder het commentaar op kwatrijn 06-63, dat Winkler had gekoppeld aan het regentschap van Cathérine de' Medici.
Uit Und dies geheimnisvolle Buch...! zijn ook een aantal Franstalige kwatrijnteksten overgenomen. In bijvoorbeeld de Franstalige tekst van kwatrijn 01-35 op pagina 6 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf staat in de vierde regel niet het woord puis, zoals in de versie van De Garencieres, maar het woord pour. Bij het bespreken van dit kwatrijn op pagina 99 van zijn wetenschappelijke uitgave van de editie-Bonhomme-1555 van de Centuriën heeft Brind'Amour deze variant niet genoemd. Het woord pour staat in de versie van kwatrijn 01-35 in Winklers Und dies geheimnisvolle Buch...!; Winkler heeft deze versie ontleend aan de editie-Leiden-1650 van de Centuriën. Dit wijst erop dat De Wohl c.s. de Franstalige kwatrijnteksten in Und dies geheimnisvolle Buch...! hebben doorgenomen. Voor de Duitse vertaling van kwatrijn 01-35 hebben De Wohl c.s. de Engelse tekst gebruikt van De Garencieres.
De Wohl c.s. hebben geen materiaal overgenomen uit Nostradamus und seine Prophezeiungen für das zwanzigste Jahrhundert, waarin Winkler zich in lovende bewoordingen had uitgelaten over Hitler, en evenmin uit Englands Aufstieg und Niedergang nach den Prophezeiungen des großen französischen Sehers Michel Nostradamus aus den Jahren 1555 und 1558, waarin Winkler op basis van de kwatrijnen 02-83, 03-57 en 10-100 de boodschap verkondigde dat Engeland door toedoen van het Duitsland van Hitler ten onder zou gaan.

Er zijn aanwijzingen dat De Wohl c.s. ook materiaal hebben overgenomen uit Nostradamus or the future foretold (James Laver, Londen, 1942). Het is niet denkbeeldig dat De Wohl de inhoud kende van Nostradamus or the future foretold. Hij had aan Laver ten behoeve van diens Centurie-onderzoek, waarvan Laver de resultaten publiceerde in Nostradamus or the future foretold, astrologische beginselen uitgelegd.[5]
Laver was de eerste Centurie-onderzoeker die het woord Hister in de kwatrijnen 02-24, 04-68 en 05-29 als een anagram voor Hitler zag en daarmee in Nostradamus or the future foretold afstand nam van de opvatting van Le Pelletier dat dit woord was afgeleid van hetzij het Latijnse woord Ister, de oude naam van de Donau, hetzij het Etruskische woord hister, dat acteur of komediant betekent. Volgens De Wohl c.s. is de woordspeling Hister - Hitler opmerkelijk, omdat, zoals zij schreven, Ister de Oudromeinse naam was van de Donau, een opmerking die kan worden teruggevoerd op Nostradamus or the future foretold.[6] Van de drie Hister-kwatrijnen hebben De Wohl c.s. kwatrijn 04-68 links laten liggen en de kwatrijnen 02-24 en 05-29 bewerkt ten behoeve van hun propaganda. In hun commentaar op deze bewerkte kwatrijnen hebben zij geen gebruik gemaakt van Lavers commentaar op de oorspronkelijke kwatrijnen.
Het commentaar van De Wohl c.s. op kwatrijn 03-57 waarin zij schreven dat zich in Engeland voorafgaand aan de opkomst van Napoleon zeven veranderingen hadden voltrokken, kan worden teruggevoerd op Nostradamus or the future foretold, maar ook op Winklers Und dies geheimnisvolle Buch...!. Volgens Laver had dit kwatrijn een looptijd van 1500 tot 1790, vond de eerste verandering in Engeland plaats in 1532, toen Henry VIII hoofd van de Anglicaanse Kerk werd, en de laatste in 1714, toen George I werd gekroond tot koning. Volgens Winkler vond de eerste verandering plaats in 1461 in de vorm van de opvolging van het Huis Lancaster door het huis York en de zevende verandering in 1714 in de vorm van de opvolging van het Huis Oranje door het Huis Hannover.[7]
Het feit dat in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf alleen de eerste regel van kwatrijn 09-49 (Senat de Londres mettront a mort leur Roy) is geciteerd, kan eveneens worden teruggevoerd op Nostradamus or the future foretold. Daarin heeft Laver van dit kwatrijn slechts de eerste Franstalige regel weergegeven.[8]
Een aantal andere commentaren in de inleiding van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf komen eveneens voor in Nostradamus or the future foretold.

In het commentaar op kwatrijn XLIII (Une nouvelle secte de philosophes...), een vrijwel letterlijke weergave van kwatrijn 03-67, hebben De Wohl c.s. verwezen naar een aantal Duitse auteurs die dit kwatrijn hadden gekoppeld aan de oprichting en de financiële ondersteuning van de NSDAP. De Wohl c.s. hebben noch de namen van deze auteurs vermeld, noch de titels van hun publicaties. Misschien hebben zij verwezen naar de brochures Die Prophezeiungen des Nostradamus en/of Der Seher von Salon, de delen 18 respectievelijk 38 van de nationaal-socialistische propagandaserie Informations-Schriften. In Die Prophezeiungen des Nostradamus was kwatrijn 03-67 gekoppeld aan de opkomst van het nationaal-socialisme. In Der Seher von Salon werd de opmerking gemaakt dat in Europa de nationale en sociale problemen werden opgelost door het fascisme en het nationaal-socialisme, waarbij aan Nostradamus werd toegeschreven dat hij op de hoogte was van het programma van de NSDAP en in kwatrijn 03-67 de grondbeginselen ervan in heldere bewoordingen had beschreven. In een ingezonden brief, gepubliceerd in nummer 50 van de jaargang 1940 van het nationaal-socialistische weekblad Der Reichswart, heeft de Duitse Centurie-onderzoeker Carl Loog de koppeling van kwatrijn 03-67 aan het nationaal-socialisme eveneens aangestipt.[9]

De propagandaboodschap en het beoogde effect
Bij het bespreken van de datering van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf is opgemerkt dat de tekst van deze brochure in op zijn vroegst december 1942 is voltooid.
Volgens Howe was de bedoeling dat Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf een stroom van geruchten op gang zou brengen.[10] Hij heeft zich niet uitgelaten over het motief om deze brochure te vervaardigen of dat deze brochure verbonden was aan een militaire campagne. Misschien heeft het schrijven en verspreiden van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf verband gehouden met de landing van Amerikaanse en Britse troepen in Noord-Afrika in november 1942 en heeft men met Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf willen proberen het Duitse moreel te ondermijnen door in te spelen op een ontwikkeling in de oorlog die voor Duitsland - en Italië - ongunstig was.
De Wohl c.s. hebben hun lezers duidelijk willen maken dat Nostradamus in de Centuriën tal van belangrijke feiten en gebeurtenissen heeft voorspeld waarvan een groot aantal, waaronder de geboorte en opkomst van Hitler en zijn militaire successen, inmiddels hadden plaatsgevonden en waarvan een ander aantal in de nabije toekomst zouden plaatsvinden, te beginnen met een invasie van de Geallieerden in Italië, vervolgens luchtaanvallen op Berlijn, de ondergang en dood van Hitler en het einde van het Derde Rijk. In de inleiding, die werd afgesloten met de wens "dat de wijsheid van de Profeet troost zou bieden", werd verondersteld dat het Duitse volk sterk genoeg zou zijn om de waarheid aangaande de oorlog onder ogen te zien.

Oorspronkelijke kwatrijnen, propagandistisch bewerkte kwatrijnen en verzonnen kwatrijnen
In Die schwarze Propaganda (1983 [1982]) staat dat de schrijver van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf " ongeveer honderd typische Nostradamus-kwatrijnen" had geschreven. In Uranias Kinder... (1995 [1984]) heeft Howe geschreven dat het venijn van de propaganda in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf in het commentaar school op de vertaling in het Duits van vijftig valse Nostradamus-kwatrijnen. De kwalificatie "valse Nostradamus-kwatrijnen" zegt niets over de manier waarop De Wohl c.s. in de delen 1 t/m 5 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf Centurie-kwatrijnen hebben bewerkt en propaganda hebben gevoerd. In de studie van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf die aan dit artikel ten grondslag ligt, is naar voren gekomen hoe zij tewerk zijn gegaan.
De delen 1 t/m 5 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf bevatten vijftig van de ongeveer honderd ontworpen Franstalige kwatrijnteksten, met andere woorden: ongeveer de helft van het aangeleverde materiaal. Deze kwatrijnteksten werden voorzien van kwatrijnnummers in Romeinse cijfers. Volgens de inleiding waren deze kwatrijnteksten gereproduceerd uit een manuscript, waaruit volgt dat in dat manuscript de kwatrijnen waren genummerd met de kwatrijnnummers zoals vermeld in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf.
De vijftig kwatrijnen vormen wat betreft hun kwatrijnnummers een oplopende reeks. Het eerste kwatrijn in deel 1 is voorzien van het nummer XXXVII (37), daarna volgt kwatrijn XXXVIII (38), daarna kwatrijn XLIII (43) etc. tot aan het laatste kwatrijn in deel 5, dat voorzien is van het nummer DCCLII (752). Deze manier van nummeren heeft geen enkel verband met de manier van nummeren in de Centuriën.

Constructies in de propaganda
De Wohl c.s. lijken op verschillende manieren te hebben geprobeerd de boodschap van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf zo overtuigend mogelijk te presenteren als een boodschap, afkomstig van Nostradamus zelf.

De inleiding
In de inleiding werden de lezers vertrouwd gemaakt met de buitengewone kwaliteiten van Nostradamus, die zich als astroloog onderscheidde van zijn collega's door het noemen van namen van belangrijke personen in verleden en heden, waaronder die van generaal Franco en Hitler, en door het feit dat reeds veel kwatrijnen in vervulling waren gegaan, waaronder kwatrijnen die betrekking hadden op kardinaal Mazarin, Henri II, Charles IX, Cromwell, Louis XVI, Napoleon Bonaparte, generaal Franco en Edward VIII. Deze bespreking gebeurde aan de hand van oorspronkelijke kwatrijnteksten of fragmenten daarvan en commentaren erop, overgenomen uit onder andere Und dies geheimnisvolle Buch...! en Nostradamus or the future foretold. In totaal hebben De Wohl c.s. negentien commentaren gegeven; in negen ervan stonden oorspronkelijke, volledige Franstalige kwatrijnteksten en de daarbij horende vertaling in het Duits. De kwatrijnteksten waren niet voorzien van de bijbehorende kwatrijnnummers.
In de inleiding werd de lezers verder voorgehouden dat de Centuriën een astrologisch geschiedenisboek vormden, dat voor het eerst in 1555 door Macé Bonhomme was uitgegeven en waarin vanaf 1555 tot ver in de toekomst het wereldgebeuren werd voorspeld. Ter bescherming van zichzelf had Nostradamus zijn voorspellingen opgeschreven in de vorm van rebussen. De praktijk, bijvoorbeeld in het geval van De Garencieres en zijn commentaar op het "Mazarin"- kwatrijn, wees uit dat de betekenis van deze voorspellingen pas duidelijk werd als de voorspelde gebeurtenis zich had voltrokken.
Als sleutel tot ontcijfering van de kwatrijnen werd de Arabische astrologie opgevoerd, met haar zeldzame planetaire cycli en maanhuizen.
In de inleiding stond verder dat het de schrijver, dr. Bruno Winkler, gelukt was de periode 1880-1950 te analyseren en daarmee tot in detail het verloop van de oorlog, met inbegrip van het begin en einde ervan. Wij tekenen hierbij aan dat de keuze van het jaar 1880 als beginjaar moet hebben samengehangen met het feit dat Hitler was geboren in 1889. De keuze van het jaar 1950 impliceert dat de lezers werd voorgehouden dat de oorlog tot uiterlijk 1950 zou duren. Over Churchill schreven De Wohl c.s. in hun commentaar op kwatrijn C dat hij gedurende zeven jaar minister-president zou zijn. Churchill was in 1940 benoemd tot minister-president en gaf leiding aan een oorlogskabinet. Uit het commentaar zou kunnen worden afgeleid dat de oorlog in 1947 afgelopen zou zijn.
Een aantal elementen in de inleiding keerden terug in de propagandistische commentaren in de navolgende tekst, zoals de rebusvorm "anagram", planeetstanden, Arabische astrologie en de indeling van de twintigste eeuw in drie perioden, waarvan twee werden gespecificeerd: de perioden 1900-1933 en 1933-1967. Anders gezegd: de theorie in de inleiding vond zijn weerslag in de praktijk van de propagandistische commentaren en de lezers, die deze commentaren wilden controleren, vonden bevestiging ervan in de inleiding.

Opmaak van de delen 1 t/m 5

In de delen 1 t/m 5 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf zijn in totaal vijftig kwatrijnen besproken, waarvan zeven in deel 1, elf in deel 2, elf in deel 3, negen in deel 4 en twaalf in deel 5.
De inleiding was opgemaakt in de vorm van een doorlopende tekst, waarin de kwatrijnteksten cursief waren gedrukt. In de delen 1 t/m 5 kregen de kwatrijnen, de vertalingen en de commentaren elk een vaste plaats op de pagina's.
Ieder deel begon op een even pagina, waarop de titel van het deel was vermeld. De kwatrijnteksten en de bijbehorende vertalingen stonden steeds op de oneven pagina's en bevonden zich bij het openslaan van de brochure steeds aan de linkerzijde. De bijbehorende commentaren stonden steeds op de even pagina's en bevonden zich bij het openslaan van de brochure steeds aan de rechterzijde. De omvang van de bijbehorende commentaren was altijd maximaal één pagina. Op die manier zagen de Duitse lezers in één oogopslag het Franstalige kwatrijn, de bijbehorende Duitse vertaling en het bijbehorend commentaar.
In het voorgaande is reeds ter sprake gekomen dat in dit gedeelte van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf drie lettertypen zijn gebruikt. De Franstalige kwatrijnteksten waren reproducties van gecalligrafeerde teksten, die de suggestie moesten wekken dat het om reproducties uit een oud manuscript ging; de bijbehorende vertalingen werden gedrukt in Fracture en de bijbehorende commentaren in Antiqua. Het heeft er alles van weg dat De Wohl c.s. met deze opmaak herkenningspunten wilden creëren en zo het oog van de lezers wilden "leiden", teneinde de propaganda zo effectief mogelijk te laten zijn.

Centurieke elementen
De Wohl c.s. hebben er alles aan gedaan om de Franstalige kwatrijnen in de delen 1 t/m 5 in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf het uiterlijk te geven van Centurie-kwatrijnen.

1. Rijmschema
Vrijwel alle kwatrijnen in de delen 1 t/m 5 in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf, ook de kwatrijnen die De Wohl c.s. zelf hebben bedacht, hebben het rijmschema a-b-a-b dat ook is aangehouden in het overgrote deel van de Centurie-kwatrijnen. De Wohl c.s. zijn er niet altijd in geslaagd de kwatrijnregels zo te formuleren dat ze uit tien beklemtoonde lettergrepen bestaan, een ander kenmerk van het merendeel van de Centurie-kwatrijnen.

2. Anagrammen
In de inleiding was gesteld dat de bijzondere kwaliteit van Nostradamus was dat hij namen wist te noemen van personen, waaronder Franco en Hitler, die in de toekomst een belangrijke rol zouden spelen. In de delen 1 t/m 5 keerde dit terug in onder andere de vorm van anagrammen.
Het eerste propagandistische kwatrijn in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf waarbij De Wohl c.s. een anagram presenteerden, was kwatrijn LXXXVIII. Hierin stond het woord Lerbin, dat volgens hen een anagram was voor Berlijn. De Wohl c.s. hadden dit anagram zelf bedacht. In hun commentaar op kwatrijn LXXXVIII merkten zij hierover op dat anagrammen regelmatig voorkwamen in de Centuriën. Zij verwezen in dit verband naar Nizaram, genoemd in de inleiding, Chiren (Henri) en Rensaf (France). Ook in de kwatrijnen LXXXVIII en DLVIII hebben zij Berlijn aangeduid met het woord Lerbin.
Bekend is de afbeelding in Uranias Kinder... en haar Engelse grondteksten van pagina 112 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf, waarin de eerste regel van kwatrijn DC luidt: Hister quen luitte et fer au fait bellique. Dit kwatrijn is een propagandistische bewerking van kwatrijn 03-30 dat door De Wohl c.s. onveranderd is overgenomen met uitzondering van de eerste regel, die luidt: Celuy qu'en luitte & fer au fait bellique. In de propagandistische versie hebben De Wohl c.s. het woord Celuy vervangen door het woord Hister, van welk woord zij beweerden dat het een anagram was voor Hitler. Deze aanduiding voor Hitler is ook gebruikt in de kwatrijnen CXXIX, DXXI, DLXIII en DCXXXIV.

3. Symbolische aanduidingen
De Wohl c.s. hebben een aantal symbolische aanduidingen gebruikt voor landen en personages, een manier van aanduiden die ook in Centurie-kwatrijnen voorkomt. Een aantal van deze aanduidingen hebben zij zelf bedacht, andere hebben zij ontleend aan bestaande Centurie-commentaren. In hun commentaren verstrekten De Wohl c.s. de bijbehorende "interpretatiesleutels". Zij duidden Duitsland cq. het Duitsland van Hitler aan met de woorden Aigle, Aquilon en Grand Germanie; Engeland met de woorden Grand Neptune en Lyon; Hitler met Le Grand, Italië met de woorden Ausonie en Les Hesperies; Mussolini met Le Noir en Rusland cq. de communisten met Les rouges.

Kanttekeningen
Ondergetekende beschikt niet over Duitse artikelen, boeken, brieven of overheidsdocumenten uit de periode 1943-45 waarin Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf op één of andere wijze ter sprake kwam. Het is dan ook niet mogelijk het effect te beschrijven dat deze brochure in de periode 1943-45 heeft gesorteerd. Onder voorbehoud - immers, de tijd van nu is een andere tijd dan de tijd van de Tweede Wereldoorlog - kunnen een aantal kanttekeningen worden geplaatst bij de opzet van deze brochure en de getroffen camouflagemaatregelen.
De Wohl c.s. hebben er veel aan gedaan om Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf het uiterlijk te geven van een authentieke Duitse brochure, die het resultaat was van nauwgezet onderzoek van de Centuriën. Van Howe is bekend dat hij zich enorm inspande om dát papier en díé inkt te bemachtigen die het meest leek op wat in Duitsland werd gebruikt.[12] Zij hebben niet volstaan met het aankondigen van de ondergang van nazi-Duitsland, maar hebben deze boodschap ingebed in enerzijds commentaren op oorspronkelijke kwatrijnen die werden gepresenteerd als zijnde vervuld en anderzijds propagandistische commentaren op kwatrijnen - al of niet bewerkt of zelf bedacht - waarin de lezers werd voorgehouden dat Nostradamus de opkomst van Hitler had voorspeld en diens militaire successen. Van een Britse of Franse schrijver zou men niet direct verwachten dat die lovende commentaren zou geven op Hitlers reilen en zeilen; Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf moest dus wel van Duitse makelij zijn.

Sommige camouflagemaatregelen vertoonden gebreken. Winkler bijvoorbeeld heeft in 1943 niet in Weimar gewoond, maar in Bühl. De Regulus-Verlag bestond ten tijde van het in omloop komen van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf niet meer. Deze was in 1941 door de Gestapo gesloten in het kader van de Aktion-Heß, de razzia in Duitsland onder astrologen en occultisten, uitgevoerd naar aanleiding van de overtocht in mei 1941 van Rudolf Heß naar Engeland. Het logo dat de Regulus-Verlag in 1937 voerde en dat afgedrukt was op de titelpagina van Und dies geheimnisvolle Buch...!, een driehoek met daarin de tekens van de Dierenriem, keerde niet terug in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf. De manier waarop in de delen 1 t/m 5 van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf de kwatrijnen waren genummerd, zou bij hen die de Centuriën kenden de wenkbrouwen doen fronsen. Verder zou vergelijking van de kwatrijnteksten in de delen 1 t/m 5 met kwatrijnteksten in Franstalige edities onverbiddelijk uitwijzen dat De Wohl c.s. kwatrijnteksten hadden bewerkt en een aantal zelf hadden bedacht, al was het maar door de hoge frequentie van het woord Hister in Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf, vijf keer, terwijl dit woord in de Centuriën slechts drie keer voorkomt. Al deze gebreken zouden het propagandistisch effect van Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf negatief hebben kunnen beïnvloed maar ook onopgemerkt kunnen zijn gebleven omdat sommige mensen, wanneer zij in moeilijke tijden een gevoel van naderend onheil hebben, hun toevlucht zoeken tot aloud bijgeloof, dat in dergelijke omstandigheden op een kern van waarheid lijkt te berusten, en zich er niet bewust van zijn dat de brochure die zij lezen die geen authentieke studie is, maar een propagandistische publicatie.

Kwatrijnen in *Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf*
Inleiding
Kwatrijn		Koppeling
07-41		Garencières: Mazarin
01-35		Overlijden Henri II
09-49		Terechtstelling Charles I
08-76		Opkomst Cromwell
08-37		Arrestatie Charles I, diens gevangenschap in zijn eigen kasteel
09-20		Vlucht Louis XVI naar Varennes
09-34		Arrestatie Louis XVI
?		Franse Burgeroorlog
04-47		Bartholomeusnacht
06-63		Regentschap van Cathérine de' Medici
03-57		Zeven veranderingen in de regering in Engeland
01-60		Geboorte en opkomst van Napoleon Bonaparte
08-57		Opkomst van Napoleon Bonaparte
08-59		Nederlagen van Napoleon Bonaparte in Elba en Waterloo
?		Uitvinding van de tank
04-15		Uitvinding van de onderzeeboot
?		Uitvinding van het vliegtuig
09-16		1936: revolutie van Franco
10-22		Edward VIII ziet af van zijn aanspraken op de Britse Troon
Erster Teil: Hitlers Geburt - Die Anfänge der Bewegung
De Wohl	Kwatrijn	Koppeling
XXXVII	03-35	Geboorte van Hitler
XXXVIII	00-00	Verdrag van Versailles: de vrede die geen vrede is
XLIII	03-67	Niet de oprichting van de NSDAP, maar de oprichting rond 1950 van een filosofische beweging
XLIV	03-76	Heidense stromingen zoals de Tannenberg-Bund van Erich en Mathilde Ludendorff
XLV	05-26	Hitler
XLVI	08-78	De strijdbare Kerk onder leiding van de Paus
XLVII	08-104	Groot-Duitsland: de Sudetenkwestie, Tsjecho-Slowakije, Polen, Nederland, België
Zweiter Teil: Ausbruch des Krieges bis zum Fall von Frankreich
De Wohl	Kwatrijn	Koppeling
LXXVII	08-77	1939: uitbreken van de oorlog
LXXXVIII	03-53	Succesvol verloop van de Duitse invasie in Polen
XC	03-37	De Maginot-linie doorbroken
XCV	02-89	De As-mogendheden Duitsland en Italië
XCVI	05-51	Samenwerking tussen Polen en Bohemen; Poolse, Boheemse en Servische troepen strijden samen in Afrika
XCVII	02-94	Evacuatie van het Britse expeditieleger uit Duinkerken
XCVIII	03-49	Uitwijking van De Gaulle; collaboratie van Pétain
XCIX	02-59	Juni 1940: Engelse aanval op de Franse vloot bij Mers el Kebir; november 1942: tweede Engelse aanval op de Franse vloot
C	06-75	Mei 1940: Churchill, minister van Marine, wordt minister-president
CXIII	05-69	Engeland lijdt op het Europese continent een nederlaag en oriënteert zich op Afrika
CXIV	06-07	Verbond tussen Noorwegen, Joegoslavië en Engeland; 1942: Mussolini verwezenlijkt een aantal ambities; juni 1940: Duits-Franse wapenstilstand in Compiègne
Dritter Teil: Die Belagerung Englands - Technische Prophezeiungen
De Wohl	Kwatrijn	Koppeling
CXXV	05-73	Poolse en Arabische troepen vechten samen in Noord-Afrika
CXXIX	05-29	Hitler, Italië, Franse Republiek
CXXXI	05-94	Groot-Duitsland verovert Brabant, Vlaanderen, Brugge en Boulogne. Voorspelling van een aanval op Wenen en Keulen
CXLII	02-05	Duikbootoorlog
CL	02-68	Augustus 1940: begin Duitse luchtaanvallen op Engeland
CLII	02-83	Engels handelsverkeer geblokkeerd; luchtaanvallen op Londen met vuurbommen
CLIX	03-71	Duits beleg van Engeland; hongersnood in Engeland
CCCLXVII	02-54	1941: opstand van de IJzeren Garde, vlucht van koning Karol van Roemenië
CCCLXXXV	01-74	Voorjaar 1941: Hitler krijgt steun vanuit Servië en Bulgarijë
CDXXXII	09-90	De affaire-Heß
CDXLI	00-00	Het ten einde lopen van de Duitse veldtocht in Griekenland; koning Constantijn vlucht met hulp van de Britten naar Egypte
Vierter teil: Der Krieg im Osten und Süden
De Wohl	Kwatrijn	Koppeling
DV	08-19	Duitse invasie in Rusland
DXII	00-00	22 juni 1941: Duitse invasie in Rusland
DXXI	00-00	Duitse veldtocht in Rusland
DXXV	04-15	Duikbootoorlog tegen Engeland
DXXVI	07-06	Voorspelling Britse invasie in Italië
DXXVII	05-99	Voorspelling gevechten Britse troepen in Italië tegen Italiaanse en Duitse troepen
DXXVIII	04-50	Engeland zal het luchtruim boven Italië veroveren
DXXIX	09-95	Mussolini zal gevangen worden genomen
DXXX	00-00	Hitler zal ten val komen
Fünfter Teil: Ausgang des Krieges - Zukunft Deutschlands und der Welt
De Wohl	Kwatrijn	Koppeling
DXLVI	02-91	Luchtaanvallen op Berlijn
DXLVII	00-00	Hitlers veldtocht in Rusland zal mislukken; hij moet zijn legers uit Rusland terugtrekken en zal tenslotte ook uit Frankrijk worden verjaagd
DLIII	00-00	Voorspelling van een inval van Britse troepen in Bretagne
DLVI	03-97	De Verenigde Staten mengen zich in de oorlog om in Europa de Nieuwe Orde ten val te brengen
DLVIII	00-00	1942/43: luchtaanvallen op Berlijn
DLXIII	02-24	Hitler zal zijn greep op de Duitsers verliezen en zijn einde vinden
DC	03-30	Hitler zal worden vermoord
DCXX	00-00	Aan de macht van de "zwarte Nero" (Mussolini) komt een einde
DCXXXIV	00-00	Hitler is gevallen, het nationaal-socialisme is gebroken, Duitsland keert terug naar het christendom
DCLXXXIX	00-00	Er zal een Frans-Spaanse unie ontstaan
DCCXXXII	10-100	Engeland en de Verenigde Staten zullen de wereld voor meer dan 300 jaar domineren
DCCLII	00-00	Het nationaal-socialisme heeft afgedaan, de wereld gaat een periode van grote welvaart tegemoet

00-00   oorspronkelijk kwatrijn
00-00   kwatrijn, door De Wohl c.s. propagandistisch bewerkt
00-00   kwatrijn, door De Wohl c.s. verzonnen

Voor dit artikel is gebruik gemaakt van een fotokopie van de brochure Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf. Het origineel maakt deel uit van de collectie van het Imperial War Museum, Lambeth Road, London SE1 6HZ, UK (internet: www.iwm.org.uk).