NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
substudie "Tweede wereldoorlog"
Nostradamus und seine Prophezeiungen für das zwanzigste Jahrhundert 
(dr. B. Winkler, Görlitz, 1939 [1938])
- T.W.M. van Berkel -

English version

Algemeen
Nostradamus und seine Prophezeiungen für das zwanzigste Jahrhundert is in 1939 uitgegeven door uitgeverij Regulus, gevestigd in Görlitz in de Hospitalstraße 32. Het boek is gedrukt bij Hermann Engelhardt K.-G. in Großschönau, telt 51 pagina's en is geïllustreerd met twee geboortehoroscopen van Nostradamus.
In Nostradamus und seine Prophezeiungen... heeft Winkler het leven van Nostradamus besproken, zijn publicaties, de methode die hij zou hebben gebruikt bij het opstellen van de Centuriën, sleutelwoorden en anagrammen, kwatrijnen die volgens Winkler tot en met 1938 waren vervuld (Winkler heeft onder andere gebeurtenissen in het leven van koning Henri II en Napoleon Bonaparte besproken en gebeurtenissen in en rond de Eerste Wereldoorlog) en kwatrijnen die volgens Winkler tussen het schrijven van Nostradamus und seine Prophezeiungen... en het jaar 2000 in vervulling zullen gaan.
Volgens Winkler had Nostradamus een diep christelijk geloof, waardoor hij zijn verdriet om het overlijden van zijn eerste vrouw en kinderen te boven kon komen en niet ten prooi is gevallen aan de pest die hij bestreed. Verder heeft Winkler uit de brieven die de Centuriën vergezellen (het Voorwoord aan César en de Brief aan Henri II) afgeleid dat Nostradamus zijn zienersgave aan God toeschreef. Het thema van de invloed van het geloof komt ook voor in Winklers romans over Franciscus van Assisi en de beeldhouwer Veit Stoß.
In de kwatrijnen die Winkler in Nostradamus und seine Prophezeiungen... heeft besproken, staan voorspellingen ten aanzien van politieke gebeurtenissen. Volgens Winkler heeft Nostradamus zijn zienersgave benut om belangrijke politieke gebeurtenissen te schouwen. Winkler heeft geen aandacht besteed aan kwatrijnen die over andere zaken gaan dan politiek, zoals natuurrampen of hongersnood.[1]
De tekst in Nostradamus und seine Prophezeiungen... is niet ingedeeld in hoofdstukken of tekstblokken maar is aan één stuk door gedrukt. Er is geen bibliografie van geraadpleegde werken. Titels van publicaties waaraan Winkler materiaal heeft ontleend of waaruit hij heeft geciteerd, zijn vermeld in voetnoten. Aangaande Nostradamus heeft Winkler de volgende publicaties geraadpleegd:

• Dennert, prof. d. dr. E.: Nostradamus und das zweite Gesicht. Reihe Die okkulte Welt, #187. Pfullingen in Württemberg, 1931.
• Faber, dr. W.: Das Schicksalsbuch der Weltgeschichte. Die Prophezeiungen des Nostradamus in der deutschen Übersetzung von Edouard Rösch neu herausgegeben von dr. W. Faber. Pfullingen in Württemberg, 1922.
• Kiesewetter, K.: Die Geheimwissenschaften. 1895.
• Loog, C.: Die Weissagungen des Nostradamus: erstmalige Auffindung des Chiffreschlüssels und Enthüllung der Prophezeiungen über Europas Zukunft und Frankreichs Glück und Niedergang, 1555-2200. Pfullingen in Württemberg, 1921 (1920).
• Moura, J.; Louvet, P.: La vie de Nostradamus. Parijs, 1930.

• Nicoullaud, C.: Nostradamus - ses Prophéties. Parijs, 1914.

• Noah, B.: Nostradamus - prophetische Weltgeschichte von 1547 bis gegen 3000. Berlijn, 1928.

• Vehlow, J.: Vehlow-Kalender 1935.

• Wöllner, dr. Chr: Das Mysterium des Nostradamus. Leipzig, 1926.

Verder heeft Winkler teruggegrepen op onder andere de Bijbel, de Edda, oorlogsherinneringen van generaal Erich Ludendorff en Johann Wolfgang Goethes Faust. Ook in  Englands Aufstief und Niedergang... zijn de titels van geraadpleegde publicaties vermeld in voetnoten.
Winkler heeft in Nostradamus und seine Prophezeiungen... niet vermeld welke Franse brontekst hij heeft gebruikt. In Und dies geheimnisvolle Buch...!, zijn roman over Nostradamus die in 1937 eveneens bij uitgeverij Regulus verscheen, staat in een aanhangsel een aantal Centurie-kwatrijnen, ontleend aan een Franstalige editie van de Centuriën, gedrukt in 1650 in Leiden door Pieter Leffen.[2] Mogelijk heeft Winkler deze editie ook geraadpleegd bij het schrijven van Nostradamus und seine Prophezeiungen... In Nostradamus und seine Prophezeiungen... heeft hij regelmatig verwezen naar Nicoullauds Nostradamus - ses prophéties, een boek dat echter een commentaar is op de Centuriën en geen volledige weergave ervan.
In tegenstelling tot in Und dies geheimnisvolle Buch...! staat in Nostradamus und seine Prophezeiungen... geen vermelding dat de inhoud was nagekeken door een Duitse overheidsinstantie die zich bezighield met astrologische publicaties.
Na de Tweede Wereldoorlog werd Nostradamus und seine Prophezeiungen... niet opnieuw uitgegeven.

Datering van Nostradamus und seine Prophezeiungen...
Nostradamus und seine Prophezeiungen... is uitgegeven in 1939, maar dateert waarschijnlijk uit op zijn laatst de zomer van 1938. In Nostradamus und seine Prophezeiungen... zijn namelijk geen gebeurtenissen besproken die in 1939 hebben plaatsgevonden. Het jaar 1938 is een aantal malen ter sprake gekomen in termen van actuele tijd. Op p.29 bijvoorbeeld staat dat de mensheid sinds twee jaar onder de heerschappij van Jupiter verkeert. Deze opmerking verwijst naar een in 1936 begonnen cyclus van Jupiter, beschreven door Wöllner in Das Mysterium des Nostradamus, een cyclus die elders in dit artikel wordt besproken. Op p.40 van Nostradamus und seine Prophezeiungen... staat dat de hereniging van Oostenrijk en Duitsland op het laatste moment de gevaren had afgewend die Oostenrijk en Wenen bedreigden. Dit is een zinspeling op de Anschluß van Oostenrijk op 12 maart 1938. Verder staat op p.45 dat kwatrijn 05-94 wijst op een oorlog van Groot-Duitsland, die rond 2000 zal uitbreken. Winkler bestempelt het bestaan sinds het voorjaar van 1938 van Groot-Duitsland als een gelukbrengende werkelijkheid.[3] 
Winkler heeft niets geschreven over de Conferentie van München, eind september 1938, waarin het Sudetenduitse gebied in Tsjechoslowakije werd toegewezen aan Duitsland. Dit kan betekenen dat Nostradamus und seine Prophezeiungen was voltooid vóór het uitbreken van de Sudetencrisis.
Met betrekking tot Polen heeft Winkler niets geschreven over de Duitse inval in Polen in september 1939. Hij heeft daarentegen het tienjarig niet-aanvalsverdrag genoemd dat Hitler met Polen had gesloten in januari 1934. Ten tijde van het schrijven van Nostradamus und seine Prophezeiungen... was dit verdrag dus nog intact.[4] In Nostradamus und seine Prophezeiungen... is kwatrijn 03-57, het kwatrijn dat na de Duitse inval in september 1939 in Polen aan die inval werd gekoppeld, in het geheel niet ter sprake gekomen. In Und dies geheimnisvolle Buch...! (1937) had Winkler dit kwatrijn gekoppeld aan de periode 1461-1751, een koppeling die overeenkomsten vertoont met de koppeling die Wöllner heeft gelegd in Das Mysterium des Nostradamus. Pas in Englands Aufstieg und Niedergang..., dat was geschreven na de Duitse invasie in Polen, legde Winkler, op grond van commentaren van Loog en Nicoullaud, een koppeling tussen de inval van Duitsland in Polen en kwatrijn 03-57.[5]
Het anti-Engelse karakter van nationaal-socialistische propagandapublicaties, gebaseerd op de Centuriën, stamt uit december 1939. Nostradamus und seine Prophezeiungen... is van een ander kaliber. Er staan geen anti-Engelse commentaren of voorspellingen in. De inhoud van Nostradamus und seine Prophezeiungen... varieert van neutraal/onderzoekend tot pro-Duits in nationalistische zin. Winkler heeft Hitler beschreven als een groot staatsman, onder wiens leiding Duitsland binnen twintig jaar weer een grootmacht was geworden. Hij beschouwde Duitsland, Italië en Spanje als landen die onder invloed van Jupiter een in politiek opzicht "hogere Orde" zouden hebben en hoopte dat Jupiter in de opvolgende decennia een zegenrijke invloed zou hebben op het bloedende Oosten, te weten de landen die zuchtten onder het juk van het bolsjewisme.[6] 
Winkler heeft in Nostradamus und seine Prophezeiungen... geen oorlog in Europa in het vooruitzicht gesteld die op korte termijn zou uitbreken. Evenmin heeft hij in Nostradamus und seine Prophezeiungen... politieke of militaire ambities toegeschreven aan Hitler met betrekking tot Europa. Aan kwatrijn 10-100, waarin voor Engeland een wereldheerschappij is voorspeld die meer dan 300 jaar duurt, koppelde hij geen looptijd en ook geen jaartal waarin het Britse imperium ineen zou storten. In Und dies geheimnisvolle Buch...! stond aangetekend dat rond 1650 het begin zou aanbreken van deze wereldheerschappij. Verder had Winkler hierin op basis van de kwatrijnen 10-89, 09-66 en 10-42 geschreven dat Nostradamus had voorzien dat na de Eerste Wereldoorlog een periode van vrede zou aanbreken, die volgens kwatrijn 10-89 57 jaar zou duren.[7]  

Vertaling en interpretatie van de Centurie-kwatrijnen
Het merendeel van de Centurie-kwatrijnteksten in Nostradamus und seine Prophezeiungen... is in het Duits. Een aantal hiervan komt ook voor in Und dies geheimnisvolle Buch...!. Een aantal andere Duitstalige Centurie-kwatrijnteksten blijken - soms stilzwijgend - te zijn overgenomen uit de boeken van Loog en Wöllner.
Winkler heeft sommige kwatrijnteksten vrij vertaald. In deze vertalingen staan poëtische elementen en een aantal malen ook elementen die verband houden met zijn eigen commentaar. 
Sommige Duitstalige kwatrijnteksten in Nostradamus und seine Prophezeiungen... verschillen van de kwatrijnteksten in Und dies geheimnisvolle Buch...! Winklers vertaling van de tweede regel van kwatrijn 01-02 bijvoorbeeld in Nostradamus und seine Prophezeiungen... sluit beter aan bij de Franstalige tekst van dit kwatrijn dan zijn vertaling in Und dies geheimnisvolle Buch...!. Dit houdt verband met Winklers commentaar in Nostradamus und seine Prophezeiungen... op deze regel: Nostradamus zou, net als de priesteres van de ziener Branchus, de voeten of de zoom van zijn gewaad in een waterbekken hebben gedompeld.[8] Overigens heeft Winkler in beide boeken in de eerste regel van kwatrijn 01-02 de woorden au milieu des branches niet vertaald.

Een tweede voorbeeld van een vrije vertaling is Winklers vertaling van Présage 141. Volgens sommige commentatoren heeft Nostradamus in deze Présage voorspeld hoe zijn familie hem na zijn dood zou aantreffen. In onderstaand overzicht staat de Franse tekst van deze Présage, die in de 1567-Almanach-F vooraf zou zijn gegaan aan voorspellingen voor november 1567 en die geschreven zou zijn in juni 1566 (Nostradamus overleed op 2 juli 1566). In Présages de Nostradamus (Seuil, 1999) schrijft Bernard Chevignard dat in een variant van deze Présage in de derde regel Proches parens staat in plaats van Parens plus proches. Deze variant komt ook voor in de Franstalige tekst van Présage 141 in Und dies geheimnisvolle Buch...!.
De Franstalige tekst van Présage 141 staat in de derde persoon enkelvoud. In Nostradamus und dessen wunderbare Prophezeiungen (dr. C. Hermann, Leipzig, 1840) staat de Duitse vertaling van deze Présage eveneens in de derde persoon enkelvoud. Winklers vertaling van Présage 141 in Und dies geheimnisvolle Buch...! en Nostradamus und seine Prophezeiungen...staat in de eerste persoon enkelvoud; hij heeft in 1937 de woorden ich en mich toegevoegd aan zijn tekst en in 1939 ook nog het woord meinem. Deze toevoegingen vloeien voort uit Winklers opvatting dat Nostradamus in Présage 141 heeft gezinspeeld op een geldbedrag dat hij in 1564 zou hebben gekregen van Cathérine de' Medici en heeft voorspeld hoe familie en vrienden hem na zijn dood zouden aantreffen in zijn slaapkamer.

Bij het interpreteren van de kwatrijnen heeft Winkler regelmatig vergelijkingen gemaakt met interpretaties van collega-commentatoren, met name met die van Loog, Nicoullaud en Wöllner. In sommige gevallen sloot hij zich bij één van hen aan of nam hij hun commentaar over, al of niet stilzwijgend; in andere gevallen gaf hij een eigen uitleg. 
Winkler volstond niet met oppervlakkige interpretaties. Dit blijkt bijvoorbeeld uit zijn commentaar op de kwatrijnen 01-01 en 01-02, dat zich uitstrekt over de pagina's 12 t/m 17. In dit commentaar distantieerde Winkler zich van Nicoullaud, die aannam dat Nostradamus verschijningen kreeg van de Griekse ziener Branchus (eerste regel kwatrijn 01-02, brontekst Nicoullaud: Branches). Winkler, in wiens brontekst het woord branches stond (vert.: takken), verdedigde de opvatting dat in de eerste regel van kwatrijn 01-02 is gezinspeeld op een wichelroede. Ter verdere beschrijving van de zienersgave van Nostradamus betrok Winkler het Voorwoord aan César bij zijn betoog, de Brief aan Henri II en het verhaal dat Nostradamus aan Cathérine de' Medici in een spiegel de toekomstige heersers van Frankrijk liet zien, een techniek die katoptromantie wordt genoemd.

Tijdstructuren volgens Wöllner 
In Nostradamus und seine Prophezeiungen... spelen de veronderstellingen van Wöllner aangaande tijdstructuren die aan de Centuriën ten grondslag liggen, een belangrijke rol. Daarom wordt, alvorens in te gaan op hetgeen Winkler heeft geschreven, een tijdstructuur besproken waarmee Wöllner heeft gerekend in Das Mysterium des Nostradamus.[9]
Wöllner heeft uit de Centuriën en bijbehorende brieven een structuur van zevenvoudige series tijdperken van 36 jaar afgeleid. De duur van 36 jaar van deze tijdperken houdt volgens Wöllner verband met de astrologische duur van een mensenleven. 
Het eerste tijdperk van 36 jaar in de eerste zevenvoudige serie begon volgens Wöllner aan het begin van de lente in 4221 vChr en werd geregeerd door de Zon. Daarna volgden tijdperken van 36 jaar, geregeerd door achtereenvolgens Saturnus, Venus, Jupiter, Mercurius, Mars en de Maan, waarna weer een nieuwe zevenvoudige serie begon. Ieder jaar in een tijdperk van 36 jaar wordt eveneens geregeerd door een planeet, met als planetenvolgorde Zon - Saturnus - Venus - Jupiter - Mercurius - Mars - Maan; het eerste jaar van de 36 jaar (en zodoende ook het laatste jaar) wordt geregeerd door de planeet die het volledige tijdperk van 36 jaar regeert. 
Wöllner heeft aan de zevenvoudige series tijdperken een aantal fragmenten uit de brieven kunnen koppelen die de Centuriën vergezellen, en een aantal kwatrijnen. 

a. Het Voorwoord aan César: Maan, Zon en Saturnus
In het Voorwoord aan César staat een opmerking die naar een tijdstructuur verwijst en erop neerkomt dat "terwijl wij nu geleid worden door de kracht van de Maan, de Zon zal verschijnen en daarna Saturnus". Deze opmerking vertoont overeenkomsten met passages in Roussats Livre de l'estat et mutation des temps (Lyon, 1550) en Turrels Le periode c'est à dire la fin du monde (Dijon, 1531) over de zevenvoudige series "Grote Jaren" van 354 jaar en 4 maanden, waarin elk Groot Jaar wordt geregeerd door een planeet. De volgorde van de planeten: Saturnus - Venus - Jupiter - Mercurius - Mars - Maan - Zon.
Wöllner heeft deze opmerking op een andere manier opgevat. Het Voorwoord is gedateerd op 1 maart 1555. Volgens de berekeningen van Wöllner viel dat jaar in het tijdperk 1540-1576, dat werd geregeerd door de Maan. Daarna volgde een 36 jaar durend tijdperk dat werd geregeerd door de Zon en daarna één, dat werd geregeerd door Saturnus. In het Voorwoord bespeurde Wöllner dus een zinspeling op zijn structuur van zevenvoudige series tijdperken van 36 jaar.

b. De Brief aan Henri II: het jaar 1792
In de Brief aan Henri II is het jaar 1792 genoemd met de toevoeging dat men dit jaar zal houden voor een vernieuwing van de tijd. Wöllner zag in deze toevoeging eveneens een zinspeling op de door hem veronderstelde structuur van zevenvoudige series tijdperken van 36 jaar. In 1792 namelijk begon volgens zijn berekeningen een 36 jaar durend tijdperk dat werd geregeerd door de Maan.

c. Kwatrijn 10-72: het jaar 1999
In kwatrijn 10-72 is het jaartal 1999 genoemd met de opmerking dat ervoor en erna Mars regeert. Wöllner heeft deze opmerking opgevat als een zinspeling op de jaren voor en na 1999 die volgens zijn berekeningen zouden worden geregeerd door Mars. Wöllners tijdstructuur wijst uit dat het zou gaan om de jaren 1994 en 2001.

In zijn commentaar heeft Wöllner geschreven dat Saturnus op het gewone volk wijst en Jupiter op vorstenhuizen en priesters. Volgens hem is in kwatrijn 05-24 voorspeld dat in een tijdperk dat door Venus wordt geregeerd, het "verhevene" wordt overheerst door het "gewone" en dat in een opvolgend tijdperk dat door de Zon wordt geregeerd, het "verhevene" het het meest erg te verduren heeft.
In Wöllners zevenvoudige series tijdperken van 36 jaar valt het tijdperk 1900-1936 onder Venus en het tijdperk 2080-2116 onder de Zon. Wöllner heeft de eerste twee regels van kwatrijn 05-24 gekoppeld aan het bolsjewisme, dat in 1917 in Rusland voet aan de grond kreeg en in de jaren erna om zich heen greep.[10]

Winklers commentaar op kwatrijn 05-24 
In navolging van Wöllner heeft Winkler kwatrijn 05-24 aan de periode 1900-1936 gekoppeld, het tijdperk dat in Wöllners zevenvoudige series tijdperken onder Venus valt. Winkler heeft de Duitse tekst gegeven van de eerste twee regels van dit kwatrijn. Deze tekst stemt woordelijk overeen met die van Wöllner.
In zijn commentaar op kwatrijn 05-24 schreef Winkler dat het lagere / duisternis (Saturnus) het hogere / licht (Jupiter) overheerst. In de astrologische gedachtenwereld van Winkler vertegenwoordigde Saturnus het egoïsme, het materialisme en het principe van het kwaad, terwijl Jupiter het verhevene vertegenwoordigde en eeuwigdurende waarden. Op p. 30 van Englands Aufstieg und Niedergang... heeft Winkler als toelichting geschreven dat hij tot de eeuwigdurende waarden de liefde en de waarheid rekende, die volgens hem voor de Duitsers heilig zijn.
Winkler beschouwde niet alleen het bolsjewisme, maar ook de Eerste Wereldoorlog als een uitwerking van Saturnus in de periode 1900-1936. In 1936 begon een tijdperk van 36 jaar, dat werd geregeerd door Jupiter. In de periode 1900-1936 was diens uitwerking volgens Winkler reeds merkbaar in de vorm van de vestiging in Duitsland en Italië van een nieuwe Waarde, een nieuwe, hogere Orde. In Spanje streed Jupiter anno 1938 nog om de macht. In zijn commentaar op kwatrijn 03-54 schreef Winkler dat Franco de overwinning zou behalen. Hij hoopte dat Jupiters macht zich in latere decennia ook zou uitstrekken over het bloedende Oosten.[11] 
Winkler heeft niet duidelijk gemaakt hoe het mogelijk was dat Jupiter in de periode 1900-1936, waarin hij volgens zijn commentaar op kwatrijn 05-24 werd overheerst door Saturnus, tóch zijn verlichtende uitwerking kon hebben door het vestigen van een "hogere Orde" in dat tijdvak in Italië en Duitsland. Misschien was hij van mening dat het einde van de Eerste Wereldoorlog het einde had betekend van de in kwatrijn 05-24 genoemde overheersing van Jupiter door Saturnus.
Op p.78 van Und dies geheimnisvolle Buch...! had Winkler kwatrijn 05-24 eveneens gekoppeld aan de Eerste Wereldoorlog. Hij schreef dat ten tijde van de cyclus van Venus het lagere het hogere zou overheersen, dat de mensen alles leken te gaan verliezen wat in de voorgaande millennia in hun zielen was gegroeid, maar dat zoals altijd ook aan dit onheil een einde zou komen en dat de volkeren een lange, gelukkige vrede beschoren zou zijn.

De "hogere Orde"
In Nostradamus und seine Prophezeiungen... heeft Winkler, op grond van overwegingen die verband houden met astrologische concepten, Franco, Hitler en Mussolini gepresenteerd als politici die in hun eigen land een "hogere Orde" zouden vestigen. 

a. Duitsland
De "hogere Orde" in Duitsland werd volgens Winkler weerspiegeld in de woorden Grande Germanie (Groot-Duitsland) in kwatrijn 05-94 en in de eerste regel van kwatrijn 10-31 (Le sainct empire viendra en Germanie... Das Heilige Reich wird nach Deutschland kommen...), een tekst die het bewustzijn zou versterken dat Duitsland een bijzondere missie te volbrengen had in de wereld.[12]  
Winkler heeft aan Hitler drie kwatrijnen gekoppeld: de kwatrijnen 03-58, 04-15 en 05-79. De opkomst van Hitler was volgens Winkler voorspeld in kwatrijn 03-58, een kwatrijn dat in Nostradamus und seine Prophezeiungen... het foutieve nummer II-58 droeg. Van dit kwatrijn gaf Winkler de Franse tekst en de door hem gemaakte Duitse vertaling:

Winkler baseerde zijn koppeling van kwatrijn 03-58 aan Hitler op Fabers Das Schicksalsbuch der Weltgeschichte (Pfullingen in Württemberg, 1922), waarin stond dat de Rijn van het Norische gebergte de Donau is in de vorm van haar bronrivier de Inn. Braunau, de geboorteplaats van Hitler, ligt aan de Inn. Voor zijn commentaar op de tweede regel greep Winkler terug op versregels, geschreven door de (Zwitserse!) dichter Konrad Ferdinand Meyer: Was langsam reift, das altert spat. Wenn andre welken, werden wir ein Staat!. Wat betreft de derde regel (het verdedigen van Sarmatië en Pannonië), verwees hij naar het Duits-Poolse niet-aanvalsverdrag (Sarmatië) en naar de vriendschappelijke relatie tussen Duitsland en Hongarije (Pannonië). De vierde regel betekende volgens hem dat Hitler tot verbazing van zijn tegenstanders grote hoogte had weten te bereiken en met iedere politieke daad steeds opnieuw bewondering oogstte. Bij mijn weten is Winkler de eerste onderzoeker van de Centuriën geweest die kwatrijn 03-58 aan Hitler heeft gekoppeld.
Winkler stelde verder dat in kwatrijn 04-15 was voorspeld dat Hitler een einde zou maken aan de werkloosheid in Duitsland. Kwatrijn 05-79 werd door hem gekoppeld aan Hitler in de hoedanigheid van grote wetgever:

Winkler heeft het woord sacrée in de eerste regel van kwatrijn 05-79, dat eigenlijk "heilig" betekent of "plechtig", vertaald in feierlich (feestelijk). Hij heeft het woord baisser vertaald in grußen, waarmee hij het strijken van de vlag heeft bedoeld als teken van eerbetoon. Het woord ailes (vleugels) in deze regel heeft hij vertaald in Fahnen.
Winkler zag Duitsland veranderen in één grote vlaggenzee als eerbetoon aan de Führer. Volgens hem was het onmogelijk om Hitlers economische en raciale wetgeving te evenaren. Als andere landen Duitsland hierin zouden volgen, zouden zij in wezen niets nieuws doen maar slechts overnemen wat in Duitsland reeds was ontwikkeld. Gelet op de Holocaust was Winklers keuze van de woorden "raciale wetgeving" een erg ongelukkige; Winkler doelde namelijk, zoals zijn dochter uitlegde, op het "nationaal zelfbewustzijn" en het in stand houden van het nationale cultuurgoed, zonder op andere volken neer te kijken.
In Die Weissagungen des Nostradamus had Loog geschreven dat Duitsland bijna 200 jaar nodig zou hebben om zich vanuit de vernedering, ontstaan door het Verdrag van Versailles, weer op te werken tot de haar toekomende status van grootmacht. Winkler kwam tot de conclusie dat de geschiedenis had uitgewezen dat Loog zich had vergist en dat Duitsland daar nog geen twintig jaar voor nodig had gehad.[13] 

b. Italië
Met betrekking tot de politieke ontwikkelingen in Italië in de jaren na de Eerste Wereldoorlog heeft Winkler kwatrijn 06-20 besproken. Zijn Duitse tekst van kwatrijn 06-20 stemde woordelijk overeen met die van Loog. Winklers interpretatie van dit kwatrijn stemde eveneens overeen met die van Loog. Volgens beiden zou de eerste regel duiden op de Volkenbond, de derde regel op Engeland (Loog hield overigens de mogelijkheid open dat deze regel ook betrekking kon hebben op Japan) en de vierde regel op een dictator in Italië. Loog noemde geen naam van een Italiaans politicus. Winkler noemde de naam van Mussolini. In 1922, één jaar na het verschijnen van Loogs Die Weissagungen des Nostradamus politiek werd Mussolini benoemd tot minister-president. Eind 1924 schakelde hij de oppositie uit en regeerde hij dictatoriaal.[14]

c. Spanje
Winkler heeft de kwatrijnen 10-81, 10-82, 03-54 en 06-64 gekoppeld aan de Spaanse Burgeroorlog, die in 1936 was begonnen. De kwatrijnen 10-81en 10-82 koppelde hij aan Franco's ontzet van Alcázar. Hij koppelde kwatrijn 03-54 aan de vlucht van de Spaanse koning en de op handen zijnde overwinning van Franco, die een regering zou vormen welke gericht zou zijn op vrede. Kwatrijn 06-64 werd door hem gekoppeld aan gevechten rond Barcelona.[15]  

De toekomst van Europa
Winkler heeft, net als in Und dies geheimnisvolle Buch...I, in Nostradamus und seine Prophezeiungen... niets geschreven over een oorlog die volgens de Centuriën kort na 1938 in Europa zou uitbreken. In navolging van Loog heeft hij kwatrijn 05-94 gekoppeld  aan een grote oorlog die rond 2000 zou uitbreken, waarbij Duitsland, Engeland, Frankrijk en Italië betrokken zouden zijn. Duitsland zou in het Westen overwinningen behalen en zou vervolgens vanuit het Oosten worden bedreigd. Ook nam Winkler de koppeling over die Wöllner had gelegd tussen die oorlog en de kwatrijnen 06-24 en 10-72.[16] Winkler heeft deze oorlog echter niet beschreven als een oorlog tussen "het Westen" en "het bolsjewisme". 
Met de bespreking van kwatrijn 10-31 (Le sainct empire viendra en Germanie) heeft Winkler zijn beschouwing over de toekomst afgerond en daarna nog een paar woorden gewijd aan toespelingen in de kwatrijnen 04-25, 01-91 en 03-02 op de wederkomst van Christus en de voleinding der tijden.[17] Het stond voor Winkler vast dat Duitsland een belangrijke rol in de wereld zou gaan spelen. Hij had er echter geen idee van wanneer Duitsland in de wereld de status van Heilig Rijk zou hebben bereikt.

Nostradamus und seine Prophezeiungen... in nationaal-socialistische propaganda
In een aantal nationaal-socialistische propagandapublicaties, gebaseerd op de Centuriën, die tot stand zijn gekomen in de periode december 1939 - zomer 1941, zijn - zonder bronvermelding - fragmenten verwerkt uit Nostradamus und seine Prophezeiungen... Winkler heeft hiervan niets geweten.

a. Hoe zal deze oorlog eindigen? / Nostradamus spådomar om kriget
Bij het schrijven in november - december 1939 van een Duitse tekst die onder auspiciën van Goebbels' Propagandaministerie in het voorjaar van 1940 in meerdere vertalingen werd uitgebracht, waaronder het Nederlands (Hoe zal deze oorlog eindigen? en het Zweeds (Nostradamus spådomar om kriget), is veelvuldig gebruik gemaakt van Winklers Nostradamus und seine Prophezeiungen... Er is bijvoorbeeld gebruik gemaakt van Winklers vertaling van de kwatrijnen 01-01 en 01-02. Ook is gezinspeeld op het diepe geloof dat Nostradamus zou hebben gehad en zijn een aantal biografische fragmenten overgenomen. De Nederlandse vertalingen van de kwatrijnen 03-13 en 05-28 zijn zonder meer terug te voeren op de Duitse vertalingen in Nostradamus und seine Prophezeiungen... Dit geldt ook voor de Nederlandse vertaling van kwatrijn 03-58, dat door Winkler is gekoppeld aan de geboorte van Hitler, en voor het aansluitende commentaar waarin is ingegaan op namen van rivieren.
Ook in de tekst van en de commentaren op de kwatrijnen 01-47, 06-20 (foutief genummerd als V-20) en 08-60 in Hoe zal deze oorlog eindigen? staan elementen die afkomstig zijn uit Nostradamus und seine Prophezeiungen...

b. Die Prophezeiungen des Nostradamus (dr. E. Noelle)
In het artikel Die Prophezeiungen des Nostradamus, gepubliceerd op 16 juni 1940 in de Deutsche Allgemeine Zeitung, vermeldde Noelle Winklers Nostradamus und seine Prophezeiungen... als één van de boeken over Nostradamus die zij had geraadpleegd. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit boek een belangrijke plaats heeft ingenomen in Noelles artikel. Zij heeft er de Duitstalige kwatrijnteksten uit overgenomen, de bespreking van overeenkomsten tussen een zevental kwatrijnteksten en het leven van Napoleon Bonaparte en de kenschets dat Nostradamus een politiek profeet is.[18] 

c. Die Prophezeiungen des Nostradamus (Informations-Schriften, #18)
Ook in Brochure-18, geproduceerd onder auspiciën van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken, komen fragmenten voor uit Nostradamus und seine Prophezeiungen... In deze uitgave staat Winklers vertaling van de kwatrijnen 01-01 en 01-02 en zijn vertaling van de eerste twee regels van kwatrijn 03-58. Ook de vertaling van kwatrijn 03-67 komt overeen met die van Winkler, zij het dat het woord Zwangsmittel, dat Winkler in de vierde regel van dit kwatrijn heeft gebruikt, in Brochure-18 is vervangen door Zwangsurteil.

d. Voorspellingen die uitgekomen zijn... (A. de Tombre / dr. A. Centgraf)
Dr. Alexander Centgraf alias dr. N. Alexander Centurio, de schrijver in 1941 van de Duitse brontekst van Voorspellingen die uitgekomen zijn..., heeft op p.48-50 de kwatrijnen 03-58, 04-15 en 05-79, waarin volgens Winkler de opkomst en glorie van Hitler is beschreven, in aaneengesloten volgorde overgenomen uit Nostradamus und seine Prophezeiungen... Het commentaar dat Winkler op deze kwatrijnen had gegeven, is door Centgraf op enkele plaatsen aangescherpt.

In de tekst van de brochure Nostradamus prophezeit den Kriegsverlauf, een brochure van Engelse makelij, geschreven door Louis de Wohl in opdracht van afdeling 1 van de Special Operations Executive van de Britse Geheime Dienst, die in 1943 in Duitsland in omloop is gebracht en die op naam is gesteld van Winkler, is geen materiaal verwerkt dat afkomstig is uit Nostradamus und seine Prophezeiungen für das zwanzigste Jahrhundert.

Bespreking
In Nostradamus und seine Prophezeiungen... heeft Winkler aandacht besteed aan het leven en werk van Nostradamus en heeft hij een aantal kwatrijnen besproken die naar zijn mening tussen 1559 en 1938 in vervulling waren gegaan en die tussen 1938 en 2000 in vervulling zouden gaan. In zijn commentaar schreef hij onder meer dat hij op grond van een aantal kwatrijnen verwachtte dat in 2000 een oorlog zou uitbreken waarin Duitsland in het Westen belangrijke overwinningen zou behalen en vervolgens vanuit het Oosten zou worden bedreigd.
De publicaties van Loog (1921) en Wöllner (1926) nemen in Nostradamus und seine Prophezeiungen... een belangrijke plaats in. Winkler heeft de theorieën van Wöllner aangehouden aangaande 36 jaar durende planetaire cycli en hierin een aantal politieke ontwikkelingen geplaatst die zich tot in de jaren '30 hebben voorgedaan. Uit de publicaties van Loog en Wöllner en heeft hij een aantal commentaren overgenomen die op deze periode betrekking hadden. In het licht van de gebeurtenissen in Duitsland in de jaren '30 heeft hij een aantal commentaren van Loog aangevochten. In navolging van Loog en Wöllner heeft hij geschreven dat rond 2000 (en niet eerder) een oorlog zou uitbreken, waarbij Duitsland, Engeland, Frankrijk en Italië betrokken zouden zijn en waarbij Duitsland in het Westen grote overwinningen zou behalen, om vervolgens te worden bedreigd vanuit het Oosten.
Nostradamus und seine Prophezeiungen... is naar mijn mening geen boek dat is geschreven in het kader van psychologische oorlogvoering. Winkler heeft niet gedreigd met voorspellingen waaruit zou blijken dat op korte termijn een oorlog zou uitbreken. Hij heeft ook niet geprobeerd het moreel in het buitenland te ondermijnen of het buitenland ertoe over te halen de politiek van Duitsland te volgen. Wel heeft hij de politiek die Duitsland onder Hitler volgde, gekarakteriseerd als zijnde toonaangevend in Europa. 
Winkler is niet betrokken geweest bij het vervaardigen voor het Duitse Propagandaministerie of het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken van nationaal-socialistisch propagandamateriaal, gebaseerd op de Centuriën. Englands Aufstieg und Niedergang..., waarin Winkler op grond van onder andere de kwatrijnen 03-57 en 10-100 de overwinning van Duitsland en de nederlaag en ondergang van Engeland in het vooruitzicht stelde, lijkt buiten de Duitse propaganda-instituties om te zijn geschreven. Volgens Ellen-Marie Stengel-Peter, zijn dochter, was Winkler in de jaren '30 een nationalist, geen nationaal-socialist. Ondanks herhaald aandringen is hij nooit lid geworden van de NSDAP, wat hem op een beroepsverbod kwam te staan.[19] 
Winkler heeft in Nostradamus und seine Prophezeiungen... een tweedeling gemaakt in "lager" (Saturnus) en "hoger" (Jupiter) en de weerklank beschreven die deze tweedeling volgens hem in een aantal kwatrijnen had. In de periode 1900-1936 werkte Saturnus uit in de vorm van de Eerste Wereldoorlog en het bolsjewisme, dat volgens Winkler een gevaar was voor de wereldvrede. Jupiter werkte in de periode 1900-1936 uit in de vestiging van een "hogere Orde" in Duitsland en Italië. Binnen afzienbare tijd zou daarvan in Spanje onder Franco ook sprake zijn. Winkler sprak derhalve de wens uit dat Jupiters heilzame invloed zich op termijn ook in het bloedende Oosten zou manifesteren. In Nostradamus und seine Prophezeiungen... is Hitler geprezen om zijn economische wetgeving en het herstel van Groot-Duitsland. Het regime dat onder Franco tot stand zou komen, is gekenmerkt als een vredesregering. Dat Franco, Hitler en Mussolini dictators waren die evenals het regime in Rusland de oppositie stelselmatig onderdrukten en de mensenrechten schonden, is onbesproken gebleven.
Naar aanleiding van de inhoud van Nostradamus und seine Prophezeiungen... kan men de vraag stellen of er lezers zijn geweest die op grond van dit boek tot de conclusie zijn gekomen dat het regime van Hitler te prefereren viel boven de Weimar-republiek, omdat het regime van Hitler een uitvloeisel was van een "hogere Orde". Ik beschik niet over documenten of publicaties waaruit blijkt welke effecten uitgingen van de inhoud van Nostradamus und seine Prophezeiungen...

Horoscopen van Nostradamus
In Und dies geheimnisvolle Buch...! is een geboortehoroscoop van Nostradamus afgebeeld, ontleend aan Vehlows astrologische kalender voor 1935. Van de cuspen in deze horoscoop, die Winkler overigens niet heeft becommentarieerd, is alléén de as Ascendant-Descendant ingetekend. De Ascendant staat op 12:35 Vissen.
In de eveneens aan Vehlows astrologische kalender voor 1935 ontleende horoscoop van Nostradamus die is afgebeeld in Nostradamus und seine Prophezeiungen... , staan zowel de as Ascendant-Descendant (12:35 Vissen / Maagd) als de as MC-IC (21 Boogschutter / Tweelingen). Verder bevat deze horoscoop twaalf gelijke huizen, waarvan cusp 1 (die niet samenvalt met de Ascendant) op 27 Waterman staat en cusp 10 (die niet samenvalt met het MC) op 27 Schorpioen. 
In Nostradamus und seine Prophezeiungen... staat nóg een horoscoop van Nostradamus. Deze is ontleend aan Noahs Nostradamus - Prophetische Weltgeschichte von 1547 bis gegen 3000 (Berlijn, 1928). In deze horoscoop zijn de cuspen van de huizen berekend volgens de methode van Placidus.
In het biografisch gedeelte van Nostradamus und seine Prophezeiungen... is Winkler ingegaan op de vraag of Nostradamus, die de toekomst tot in de verst verwijderde tijden had voorspeld, het overlijden van zijn eerste echtgenote en kinderen had voorzien. Zijn commentaar luidde als volgt:

Als wij zijn geboortehoroscoop bekijken, vinden wij de planeet Mars in het vijfde huis, het huis van de kinderen, en volgens een meer recente berekening ook Saturnus. Dit wijst op een slag van het noodlot, die verband houdt met kinderen. De astrologische kennis van de ziener heeft hem op het ongeluk dat hem zou treffen, op zijn minst voorbereid.[20]

De opmerking dat Mars in het vijfde huis staat, heeft betrekking op Noahs horoscoop van Nostradamus. De opmerking dat volgens een meer recente berekening ook Saturnus in dit huis staat, heeft betrekking op de huisposities van deze planeten in Vehlows horoscoop van Nostradamus.
Ten behoeve van dit artikel zijn de horoscopen van Nostradamus nagetrokken die Noah en Vehlow hebben berekend. Hierbij zijn verschillen tevoorschijn gekomen die een vergelijking zoals Winkler die heeft gemaakt, onmogelijk maken, waarbij ik van mening ben dat niet de geboortehoroscoop de toekomst uitwijst maar de primaire en secundaire directies, vooropgesteld dat het geboortetijdstip is gecorrigeerd aan de hand van belangrijke gebeurtenissen in het leven van de eigenaar van de horoscoop.
In Noahs horoscoop staat Mars op 2 Leeuw, retrograde, in het vijfde huis. Dit zou betekenen dat Mars in Vehlows horoscoop in het zesde huis zou moeten staan, dat loopt van 27 Kreeft tot 27 Leeuw. In Vehlows horoscoop echter staat Mars op 19 Kreeft in het vijfde huis, dat loopt van 27 Tweelingen tot 27 Kreeft. Dat zou betekenen dat Mars in Noahs horoscoop in het vierde huis zou moeten staan, dat loopt van 2:30 Kreeft tot 23 Kreeft, en dat in het vijfde huis geen enkele planeet zou staan.[21]
De horoscopen van Noah en Vehlow blijken te zijn berekend voor dezelfde geboortedatum en geboorteplaats (14 december 1503, Saint-Rémy de Provence), maar niet voor hetzelfde geboortetijdstip. In Noahs horoscoop staat het MC op 2:30 Steenbok conjunct de Zon; de Ascendant staat op 5:30 Ram. Dit wijst erop dat Noah als geboortetijdstip 12:00 WPT (ware plaatselijke tijd) Saint-Rémy de Provence heeft aangehouden. In Vehlows horoscoop staat het MC op 21 Boogschutter (de as MC - IC is overigens ingetekend op 12 Boogschutter - 12 Tweelingen) en de Ascendant op 12:35 Vissen. Bij deze posities hoort als geboortetijdstip 11:15 WPT Saint-Rémy de Provence. Zou Noah dit tijdstip als geboortetijdstip hebben aangehouden, dan had in zijn horoscoop van Nostradamus het vijfde huis gelopen van 11 Kreeft tot 5 Leeuw, wat betekend zou hebben dat Mars (2 Leeuw, retrograde) én Saturnus (17 Kreeft, retrograde) in het vijfde huis zouden staan. Dit komt overeen met de huispositie in Vehlows horoscoop. Het probleem blijft echter dat Mars in de horoscoop van Noah in Leeuw staat en in die van Vehlow in Kreeft.
Volgens hedendaagse software stond Mars op 14 december 1503, 12:00 WPT Salon-de-Provence op (afgerond) 19 Kreeft retrograde, Jupiter op 11 Kreeft retrograde en Saturnus op 16 Kreeft retrograde.

Horoscopen van Nostradamus (Winkler, 1937 en 1939)

Winkler-1937, p.122 Horoscoop volgens Vehlow (1935)  14 december 1503, 11:15 WPT Saint-Rémy de Provence Alléén de Asc; Mars retrograde op 19 Kreeft
Winkler-1939, p.7 Horoscoop volgens Noah (1928)  14 december 1503, 12:00 WPT Saint-Rémy de Provence Placidus-huizen; Mars retrograde op 2 Leeuw in 5	Winkler-1939, p.8 Horoscoop volgens Vehlow (1935)  14 december 1503, 11:15 WPT Saint-Rémy de Provence Gelijke huizen; Mars retrograde op 19 Kreeft in 5

De Meern, 23 oktober 2006
T.W.M. van Berkel
bijgewerkt op 18 september 2007

Noten

1. Winkler-1939, p.47. [tekst]
2. Winkler-1937, p.125. [tekst]
3. Winkler-1939, p.45: Es ist in ihr [kwatrijn 05-94, TvB] von einem Kriege Groß-Deutschlands, das seit den Frühlingstagen 1938 beglückende Wirklichkeit ist, die Rede. [tekst]
4. Winkler-1939, p.38. Overigens handhaafde Duitsland haar aanspraken op het herstel van de Duits-Poolse grens van voor de Eerste Wereldoorlog. [tekst]
5. Winkler-1937, p.65; Winkler-1940, p.24-25; Wöllner, p.46. Zie ook: Van Berkel: Kwatrijn 03-57 en Die Weissagungen des Nostradamus (C. Loog, Pfullingen in Württenberg, 1921 [1920]). [tekst]
6. Winkler-1939, p.29. [tekst]
7. Winkler-1937, p.66 en 78; Winkler-1939, p.41. [tekst]
8. Winkler-1939, p.14-15. In 1928 heeft Winklers landgenoot Noah kwatrijn 01-02 als volgt vertaald: In banger Ehrfurcht vor dem Götterlicht / Ergreift die Hand den Stab an seinen Zweigen. / Ein sanfter Wind umwellet das Gesicht, / Die Stimme tönnt, Verborgnes will sich zeigen (Noah-2005 [1928], p.45). [tekst]
9. Wöllner, p.1-6. [tekst]
10. Wöllner, p.53. [tekst]
11. Winkler-1939, p.29 en 40. [tekst]
12. Winkler-1939, p.29 en 45. [tekst]
13. Loog-1921, p.66; Winkler-1939, p.45. [tekst]
14. Loog-1921, p.65; Winkler-1939, p.37.  [tekst]
15. Winkler-1939, p.39-40. [tekst]  
16. Winkler-1939, p.46. Kwatrijn 08-106 is in feite een kwatrijn, dat in de 17e eeuw in omloop kwam en genummerd was als kwatrijn 08-06. [tekst]
17. Winkler-1939, p.48-49. [tekst]
18. Van Berkel: Die Prophezeiungen des Nostradamus (dr. E. Noelle, Deutsche Allgemeine Zeitung, Berlijn, 16 juni 1940 [1998 en 2003]). [tekst]
19. Stengel-Peter aan Van Berkel, 30 juni 2006. Zie ook: Van Berkel: Informatie over dr. B. Winkler.  [tekst]
20. Winkler-1939, p.6. [tekst]
21. Ook de posities van Mercurius en Venus verschillen aanmerkelijk. In Noahs horoscoop staat Mercurius op 27 Boogschutter en Venus op 14 Waterman, terwijl in Vehlows horoscoop Mercurius op 4:16 Steenbok staat en Venus op 3:25 Waterman. In beide horoscopen is het Pars Fortunae niet ingetekend. In Noahs horoscoop ontbreken de Maansknopen. Ten tijde van Noah was Pluto nog niet ontdekt; ten tijde van Vehlow was de baan van Pluto nog niet in kaart gebracht. [tekst]