NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
substudie "Tweede wereldoorlog"
Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées (5ème édition) 
(Dr. de Fontbrune, Sarlat, 1939)
- T.W.M. van Berkel -

De lotgevallen van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées
In dit artikel wordt, voorzover de inhoud ervan over de opkomst en val van het fascisme en het nationaalsocialisme gaat, de vijfde druk besproken van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées, geschreven door de Franse arts en Centurie-onderzoeker dr. Max Pigeard de Gurbert (1900-1959), die als auteurspseudoniem de naam dr. De Fontbrune gebruikte.  
Op 8 september 1938 verscheen bij uitgeverij Michelet in Sarlat de eerste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées.[1] Het manuscript was in februari 1938 ter druk overhandigd.[2] De aan het eind van het boek geformuleerde conclusie is gedateerd op 22 februari 1938. 
De zoon van De Fontbrune, Jean-Charles, schreef in de twaalfde druk van Les Propheties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées (Aix-en-Provence, 1975) dat zijn vader in de eerste druk het overlijden in februari 1939 van paus Pius XI had voorzien, de Frans-Duitse oorlog en het verlies van Duitsland. Hij maakte ook melding van het feit dat enkele maanden na het verschijnen van de eerste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées een boek werd uitgebracht in Frankrijk waarin teksten waren overgenomen uit het boek van zijn vader. Jean-Charles heeft noch de titel van het boek vermeld, noch de naam van de auteur. Zijn vader heeft er volgens hem van afgezien een aanklacht wegens plagiaat in te dienen.[3] 
Een op fijn perkament gedrukt exemplaar van de eerste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées is naar het Vaticaan verzonden. Op 21 oktober 1938 bevestigde de Apostolische Bibliotheek van het Vaticaan de ontvangst ervan.[4]
De inhoud van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées werd door De Fontbrune voortdurend herzien en aangevuld. In 1939 verschenen de tweede, derde, vierde en vijfde druk. Van de vijfde druk werden tien exemplaren gedrukt op puur, getint Lafuma-vezelpapier en gemerkt met de letters A t/m J. Honderd andere exemplaren werden gedrukt op puur, van waterlijnen voorzien Rives-vezelpapier en gemerkt met de getallen 1 t/m 100. De vijfde druk was vervaardigd als eerbetoon aan Pius XII, die op 2 maart van dat jaar tot paus was gekozen. Voor die gelegenheid waren de hoofdstukken opnieuw ingedeeld. Op 13 juni 1939 bevestigde de Prefect van de Apostolische Bibliotheek van het Vaticaan de ontvangst van een toegezonden exemplaar van deze editie. Op 22 augustus 1939 ontving De Fontbrune een dankbrief van het Vaticaan, gedateerd op 16 augustus 1939, die werd gepubliceerd in de achtste druk van Les Propheties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées, die omstreeks september 1940 in omloop kwam.[5] Eerder dat jaar was de zevende druk in omloop gekomen. Nieuw in de achtste druk was een register van aardrijkskundige benamingen.[6] De achtste druk bevatte ook een lijst van kwatrijnen, Sixains en nostradamieke teksten die gekoppeld waren aan gebeurtenissen uit 1939 en gebeurtenissen in Frankrijk na de Duitse invasie in mei 1940. In een extra hoofdstuk, genummerd XIV, besteedde De Fontbrune aandacht aan de gebeurtenissen in Frankrijk ten tijde van de Duitse invasie en ontvouwde hij een scenario waarin ook Rusland betrokken raakte bij de oorlog. Tien exemplaren van de achtste druk waren genummerd van I t/m X.
Tussen eind maart en eind augustus 1940 werden in diverse talen brochures in omloop gebracht waarin onder gebruikmaking van de Centuriën en Centurie-commentaren was beschreven dat Nostradamus de op handen zijnde, onvermijdelijke ondergang van Engeland had voorspeld. De Franstalige brochure, getiteld Que se passera-t-il entre le printemps 1940 et le printemps 1941? verscheen in Genève in april 1940. Deze brochures waren vertaald uit het Duits. De samenstellers van de Duitse grondtekst (Hans-Wolfgang Herwarth von Bittenfeld, prof. dr. Karl Bömer en Leopold Gutterer, ambtenaren, werkzaam in het Duitse Propagandaministerie) hadden voor het aankondigen van de ondergang van Engeland teksten overgenomen uit hoofdstuk XXII van de vijfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées. Zij vermeldden de volledige titel van dit boek, de plaats en het jaar van uitgifte, de naam van de uitgever, het feit dat de citaten waren ontleend aan de vijfde druk en de nummers van de pagina's waaraan de citaten waren ontleend. In hoofdstuk XXII had De Fontbrune op grond van onder andere een combinatie van de door hem gedateerde looptijden van de kwatrijnen 03-57 (1657-1947) en 10-100 (1603 - voorbij 1903) de verwachting geuit dat Engeland binnen afzienbare tijd haar imperium zou verliezen en dat Londen zou vallen. Volgens De Fontbrune was in kwatrijn 03-57 beschreven dat Engeland in zeven conflicten afwisselend aan de zijde van Frankrijk of de zijde van Frankrijks vijanden zou staan. In de Eerste Wereldoorlog, het zesde conflict in de reeks van conflicten die De Fontbrune aanhield, stond Engeland aan de kant van Frankrijk. De Fontbrune verwachtte dat Engeland in "het komende conflict" de kant van Frankrijks vijanden zou kiezen. Een onfortuinlijke keuze, Engeland zou haar imperium en haar vloot kwijtraken. De Fontbrune heeft het jaar waarin dit conflict zou uitbreken, niet genoemd. Herwarth von Bittenfeld c.s. hebben deze verwachtingen gekoppeld aan de in 1939 uitgebroken oorlog en gepresenteerd in samenhang met teksten, overgenomen uit Duitse Centurie-commentaren waarin aan kwatrijn 03-57 een looptijd was toegekend van 1649 tot 1939 en waarvan de interpretatie in 1921 door de Duitse Centurie-onderzoeker Carl Loog was gekoppeld aan de Engelse oorlogsverklaring aan Duitsland vanwege de Duitse inval in Polen in september 1939.[7] Het is mij niet bekend of De Fontbrune ooit heeft geweten dat delen van zijn boek zijn gebruikt voor nationaalsocialistische propaganda. In de biografie over zijn vader heeft Jean-Charles hierover niets vermeld.
In november 1940 werden de beheerders van drukkerij/uitgeverij Coueslant in Cahors in een brief van Ch. Nismes, censor, gedateerd op 13 november 1940, op de hoogte gesteld van het verbod voor verdere druk en verspreiding van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées. De brief wekte de indruk dat het om een voorzorgsmaatregel ging; gevreesd werd dat de commentaren van De Fontbrune heftige reacties bij de bezettende autoriteiten teweeg zouden brengen. Exemplaren die in bezit waren van bibliotheken in de regio, moesten uit de collectie worden verwijderd; het zetsel werd vernietigd. In de brief is verwezen naar het in omloop zijn van de zesde, zevende en achtste druk, niet naar het in omloop zijn van de negende druk.[8]  
In zijn voorwoord op de tiende druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées, gedateerd op 8 mei 1946, besteedde De Fontbrune naast de verwikkelingen in 1940 aandacht aan zijn motieven de tekst van voorgaande uitgaven te herzien en aan het feit dat hij op 18 juni 1940 tot de aanname kwam dat de "tweede Thrasybulus", genoemd in de Brief aan de Franse koning Henri II, een zinspeling was op Charles de Gaulle. Op grond van deze aanname was hij ervan overtuigd dat Frankrijk uiteindelijk zou worden bevrijd. 
De tiende druk verscheen bij Michelet in Sarlat, de druk was verzorgd door Coueslant in Cahors. In 1958, een jaar voor zijn overlijden, verscheen bij Coueslant de elfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées. 
In 1975 verzorgde Jean-Charles de twaalfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées; hij schreef als inleiding een biografie over zijn vader en herzag stilzwijgend enkele delen van de tekst. Een jaar later zag deze uitgave in Parijs opnieuw het daglicht onder de titel Ce que Nostradamus a vraiment dit, met een voorwoord van de in Nostradamus geïnteresseerde schrijver Henry Miller, die ook geïnteresseerd was in astrologie en een hechte vriendschap had met de astroloog Sydney Omarr. In 1981 verscheen in Wenen een Duitse vertaling van deze editie onder de titel Was Nostradamus wirklich sagte - die authentischen Exegese des französischen Forschers. Vanaf 1983 werd deze vertaling in Duitsland uitgebracht.

Samenstelling en illustraties
De vijfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées omvat 302 pagina's en zeven illustraties. De tekst is als volgt ingedeeld:[9]

Bronmateriaal en werkwijze 
De brontekst die De Fontbrune voor zijn onderzoek heeft gebruikt, is een editie van de Centuriën geweest waarvan de druk is gedateerd op 1605.[10] Hij heeft alle teksten in deze editie (het Voorwoord, gericht aan César, de Brief aan Henri II, de centuriën (twaalf in totaal, met in totaal 954 kwatrijnen), de 141 Présages en de 58 Sixains) als authentiek beschouwd en onderzocht op hun betekenis.[11] In latere edities van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées heeft hij ook materiaal verwerkt, afkomstig uit de Profetie van Orval, die hij aan Nostradamus toeschreef, en uit de Voorspellingen van Prémol, die volgens hem waren gefundeerd op het werk van Nostradamus. 
De Fontbrune heeft in zijn onderzoek aanwijzingen gevonden die hem tot de conclusie brachten dat Nostradamus zijn teksten ondoorgrondelijk had gemaakt door bij het schrijven ervan een filologisch systeem te gebruiken, een reeks symbolen en een aantal anagrammen.
Volgens De Fontbrune had Nostradamus zijn teksten (met uitzondering van het Voorwoord, gericht aan César) oorspronkelijk in het Latijn geschreven en daarna de stamwoorden verfranst. Deze werkwijze werd door De Fontbrune het filologisch systeem van Nostradamus genoemd. Om de teksten te kunnen doorgronden, moest volgens hem van ieder woord de etymologische betekenis in de oorspronkelijke brontaal (het Latijn) worden vastgesteld. Eerder hadden zijn landgenoten J. le Roux in La clef de Nostradamus (Parijs, 1710), A. le Pelletier in Les oracles de Michel de Nostredame (Parijs, 1867) en P.V. Piobb (auteurspseudoniem van graaf Pierre Vincenti da Piobetta) in Le secret de Nostradamus et de ses célèbres prophéties du XVIe siècle (Parijs, 1927) de veronderstelling geformuleerd en uitgewerkt dat de kwatrijnen oorspronkelijk in het Latijn waren geschreven en vervolgens vertaald in een primitief soort Frans.
De Fontbrune was verder van mening dat Nostradamus de symbolen in zijn teksten ontleende aan ten eerste de Bijbel en ten tweede de Grieks-Romeinse mythologie. Sommige symbolen waren van hemzelf afkomstig. Namen van Dierenriemtekens en planeten zouden eveneens een symbolische betekenis hebben, geen astrologische.
Anagrammen waren volgens De Fontbrune herkenbaar aan het feit dat ze met een hoofdletter beginnen.
De Fontbrune hanteerde drie methoden om vast te stellen wanneer voorspellingen in het nostradamieke oeuvre in vervulling zouden gaan. In de Brief aan Henri II had Nostradamus volgens hem duidelijk aangegeven dat hij geen geheim coderingssysteem had gebruikt wat betreft het vermelden van vervullingdata en dat het ook niet nodig was op zijn aanwijzingen wiskundige berekeningen los te laten. De Fontbrune voorzag de perioden die in de Centuriën waren vermeld, van begin- en eindjaren op grond van gebeurtenissen die hij aan die perioden koppelde. Hij zag de maanden waarvoor elk van de Présages golden als een precisering van hetgeen in de Centuriën was voorspeld en de getallen in de Sixains als jaartallen.  

De Fontbrunes opmerkingen over het fascisme, het nationaalsocialisme en de oorlogen die volgens hem zouden uitbreken
In de eerste negen hoofdstukken van de vijfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées had De Fontbrune zich beziggehouden met gebeurtenissen die zich hadden voorgedaan in de periode 1555-1937. In het resterende deel hield hij zich bezig met de toekomst tot aan 1999. Voor De Fontbrune was het duidelijk dat Nostradamus de opkomst had voorzien van Hitler en Mussolini, die hij zou hebben aangeduid met de benaming "de twee Kretenzen".[12] Reeds in 1934 had De Fontbrune de opkomst van het fascisme en nationaalsocialisme gekoppeld aan een passage in de Brief aan Henri II, waarin stond dat door militair toedoen diverse groeperingen zouden ontstaan in Romanië, Germanië en Spanje.[13] Bovendien had Nostradamus volgens De Fontbrune Hitler aangeduid met de benaming "de Grote Wittemberg". Frankrijk zou door Nostradamus zijn aangeduid met de woorden "het onsterfelijke volk" en het lag in het lot van Frankrijk besloten dat het zou worden gered van de vernietiging.[14]
Volgens De Fontbrune zou de dood van paus Pius XI het begin markeren van de onlusten in Europa. Hij verwachtte op grond van kwatrijn 05-92 dat de Paus tussen februari 1939 en februari 1940 zou overlijden.[15] Duitse troepen zouden rond Pasen 1940 Italië binnenvallen en er dood en verderf zaaien. De Italianen zouden bij Perugia een verpletterende nederlaag lijden, waarna de Duitsers Rome zouden bezetten en het regime van Mussolini danig in het nauw zouden brengen.[16] Een jaar later zouden Duitse troepen via Zwitserland Frankrijk binnenvallen, daarbij Genève verwoestend. Parijs zou door hen in brand worden gestoken. De Frans-Duitse oorlog zou zeven maanden duren om uiteindelijk in de Jura een voor de Duitsers ongunstige wending te nemen in de vorm van een verpletterende nederlaag, waardoor zij gedwongen zouden worden een vredesverdrag te sluiten in Ulm.
Voor De Fontbrune stond het vast dat Frankrijk in de op handen zijnde oorlog de overwinning zou behalen. De Derde Republiek zou ten einde lopen en op een zeker moment zou Frankrijk worden geleid door een koning, Henryc.[17] 
Over Engeland schreef De Fontbrune dat dit land een einde zou zien komen aan een periode van wereldheerschappij waarover Nostradamus had voorspeld dat die meer dan 300 jaar zou duren. De Fontbrune had opgemerkt dat Engeland in zes opeenvolgende oorlogen wisselend aan de kant van Frankrijk had gevochten en aan de kant van Frankrijks tegenstanders. In de Eerste Wereldoorlog, de zesde in de serie oorlogen waarmee De Fontbrune rekende, had Engeland de kant van Frankrijk gekozen. De verwachting van De Fontbrune was dat Engeland in het op handen zijnde conflict de kant van Frankrijks vijanden zou kiezen. Dit zou een onfortuinlijke keuze zijn: Engeland zou haar imperium verliezen en haar vloot.[18] 
Volgens Jean-Charles de Fontbrune had zijn vader in de eerste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées het overlijden in februari 1939 van paus Pius XI voorzien, het uitbreken van de Frans-Duitse oorlog en de uiteindelijke nederlaag van Duitsland. In zijn bespreking van de vijfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées heeft de Franse Centurie-onderzoeker en bibliograaf Robert Benazra geschreven dat De Fontbrune de op handen zijnde val van de Derde Republiek had voorspeld, de opvolging ervan door "de regering van de Oude" en de machtsovername door generaal De Gaulle, op wie volgens De Fontbrune was gezinspeeld met de aanduiding "tweede Thrasybulus".[19]
In de zomer van 1940, toen de gevechten in Frankrijk in volle gang waren, kreeg De Fontbrune veel brieven van mensen die zijn boek hadden gelezen.[20] Wellicht hielden zij hem voor een "orakel" en vonden zij dat hij de gebeurtenissen treffend had beschreven. 
Anno 2008 komt ondergetekende tot andere conclusies over de betekenis en waarde van het toekomstbeeld dat De Fontbrune in de vijfde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées heeft geschetst. Om tot een beoordeling van dit toekomstbeeld te komen, is nagegaan in hoeverre de inhoud van het commentaar overeen heeft gestemd met de aard van de gebeurtenissen die zich hebben voorgedaan, de landen en/of steden die erbij betrokken waren en de datum waarop ze zich hebben voltrokken.
De opmerking van Jean-Charles de Fontbrune dat zijn vader in de eerste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées het overlijden in februari 1939 van Pius XI had voorzien, sluit niet aan bij het commentaar op kwatrijn 05-92 in de vijfde druk. Dat commentaar kwam erop neer dat volgens Nostradamus het leven van Pius XI tussen februari 1939 en februari 1940 zou eindigen, niet in februari 1939. Een treffende bijkomstigheid is dat Pius XI ten tijde van het ter perse gaan in mei 1939 van de vijfde druk, die was vervaardigd als eerbetoon aan Pius XII, zijn opvolger, sinds drie maanden was overleden. In het commentaar in de vijfde druk op kwatrijn 05-92 is noch over het overlijden van Pius XI iets opgemerkt, noch over diens opvolger, Pius XII. Het komt mij voor dat dit commentaar een onverkorte weergave is van het commentaar in eerdere drukken, toen Pius XI nog leefde. Naar mijn mening is dit commentaar beduidend minder treffend dan dat Jean-Charles de Fontbrune het doet voorkomen.
Het overlijden van Pius XI zou volgens De Fontbrune het begin markeren van de moeilijkheden in Europa. Deze opmerking heeft hij gemaakt in de context van zijn verwachting dat Duitsland rond Pasen 1940 Italië zou aanvallen en een jaar later Frankrijk. In werkelijkheid heeft Duitsland na Pasen 1940 niet Italië aangevallen (sterker, Italië sloot zich in juni 1940 aan bij Duitsland en viel het zuidoosten van Frankrijk binnen), maar Denemarken en Noorwegen en een maand later, op 10 mei 1940, België, Frankrijk, Luxemburg en Nederland. In september 1939 waren Duitse troepen Polen binnengevallen. Hierop verklaarden Engeland en Frankrijk Duitsland de oorlog. Algemeen wordt aangenomen dat de Tweede Wereldoorlog is begonnen met de Duitse invasie in Polen. Het overlijden in februari 1939 van Pius XI heeft deze oorlog niet gemarkeerd.
Volgens Jean-Charles de Fontbrune had zijn vader in de eerste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées het uitbreken voorzien van de Frans-Duitse oorlog. Deze kwalificatie is niet juist. Duitse troepen vielen Frankrijk binnen op 10 mei 1940. Zijn vader verwachtte een Duitse invasie in 1941. Het is niet juist om de Duitse invasie in mei 1940 in Frankrijk te typeren als de uitbraak van een Frans-Duitse oorlog, een bilateraal conflict. Duitse troepen vielen op 10 mei 1940 immers eveneens België, Luxemburg en Nederland binnen en hadden een maand tevoren Denemarken en Noorwegen bezet en in september 1939 Polen. 
Duitse troepen vielen Frankrijk niet vanuit Zwitserland binnen, zoals De Fontbrune had geschreven. maar trokken Noordoost-Frankrijk binnen en braken door de Maginotlinie, iets waar De Fontbrune niet mee had gerekend.
Naar aanleiding van deze verschillen tussen de verwachtingen die De Fontbrune in Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées had beschreven en de loop van de geschiedenis in 1939 en de eerste helft van 1940 vraagt ondergetekende zich af waarom lezers van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées in de zomer van 1940 brieven schreven aan De Fontbrune en wat de inhoud van die brieven was. Hebben zij gedacht of gehoopt dat De Fontbrune op één of andere wijze zou weten wat er in de nabije toekomst in het verschiet lag? Zijn boek geeft allerminst aanleiding tot een dergelijke veronderstelling. 
De loop van de geschiedenis heeft verder uitgewezen dat, gerekend vanaf de Duitse inval in Frankrijk in mei 1940, het vijf jaar zou duren voordat Duitsland zou capituleren en Frankrijk vrij zou zijn, niet zeven maanden zoals De Fontbrune had verondersteld. Van een verpletterende veldslag in de Jura is geen sprake geweest, evenmin als van een vredesverdrag, getekend in Ulm. Parijs noch Genève zijn verwoest of in brand gestoken.
Voor De Fontbrune stond het vast dat Frankrijk als overwinnaar uit de strijd tevoorschijn zou komen. Bij deze opmerking moeten we bedenken dat hij schreef over een bilateraal conflict, een Duits-Franse oorlog, en niet over een oorlog die vrijwel geheel Europa omvatte. Inderdaad heeft Frankrijk behoord tot de overwinnaars, maar op een andere manier dan de manier die De Fontbrune voor ogen stond. In de vijfde druk heeft De Fontbrune wel gewag gemaakt van het ten einde lopen van de Derde Republiek, maar heeft hij, in tegenstelling tot wat Benazra lijkt te veronderstellen, geen toespelingen gemaakt op het Vichy-bewind ("de regering van de Oude") of op generaal De Gaulle, maar op een Franse koning (Henryc), die niet heeft bestaan. Volgens Jean-Charles de Fontbrune was zijn vader op 18 juni 1940, na het beluisterd hebben van de oproep van De Gaulle vanuit Engeland aan het Franse verzet, tot de conclusie gekomen dat De Gaulle de "tweede Thrasybulus" was waarover Nostradamus had geschreven in de Brief aan Henri II.[21] De achtste druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées dateert volgens De Fontbrune uit juni 1940.[22] Het komt ondergetekende onwaarschijnlijk voor dat in die druk toespelingen stonden op het Vichy-bewind en De Gaulle. Mogelijk hebben de opmerkingen van Benazra betrekking op de tiende druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées, die in 1946 is verschenen. Volgens Jean-Charles de Fontbrune was het in de tiende druk dat zijn vader de terugkeer aankondigde van De Gaulle.[23]
Over De Fontbrunes uitspraken over de positie en het lot van Engeland in en als gevolg van het op handen zijnde conflict kan worden opgemerkt dat Engeland en Frankrijk in september 1939 zij aan zij Duitsland de oorlog verklaarden en dat Engeland zich niet, zoals de Fontbrune verwachtte, tegenover Frankrijk stelde.

Onduidelijkheden in de Centuriën, Présages en Sixains
In dit artikel is aangetoond dat aan De Fontbrune niet kan worden toegeschreven dat hij in de edities van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées die in 1938, 1939 en 1940 zijn verschenen de omstandigheden in Europa op basis van de Centuriën, de Présages en de Sixains juist heeft beschreven. Het tegendeel is het geval: de gebeurtenissen die hij op grond van een filologisch systeem, symbolen en anagrammen tussen de regels door meende te lezen, hebben zich niet voorgedaan of niet voorgedaan op de manier zoals hij ze heeft beschreven.
De raadselachtigheid van de bewoordingen, het in het geval van de Centuriën vrijwel voortdurend ontbreken van vervullingdata en het ontbreken van een overzicht van gebruikte symbolen en hun betekenis geven veel problemen bij het interpreteren van de voorspellingen in het nostradamieke oeuvre. Het is volslagen onduidelijk wat de samensteller(s) van de voorspellingen in het nostradamieke oeuvre voor ogen heeft gestaan bij het formuleren van de voorspellingen,met name als het gaat om het vervullingmoment. Als een interpretatie van een voorspelling volgens een bepaald systeem een overeenkomst aan het licht brengt met een bepaalde gebeurtenis, zegt dat niets over de bedoeling van degene die de voorspelling heeft opgesteld of de juistheid van de interpretatiemethode. Nergens uit kwatrijn 05-92 bijvoorbeeld blijkt dat met dit kwatrijn de periode 1922-1939 was beoogd. Daar komt bij dat De Fontbrune in zijn commentaar ook schreef dat er zich veranderingen zouden voordoen in vijf landen. De aard van die veranderingen is volstrekt onduidelijk, ook in het commentaar van De Fontbrune.
In november 1940 werd verdere verspreiding van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées verboden. De censor in Cahors wilde voorkomen dat de Duitse bezetter naar aanleiding van de commentaren van De Fontbrune, die immers had geschreven dat Duitsland volgens Nostradamus de oorlog zou verliezen, heftig zou reageren. De maatregel van de censor zegt niet iets over de juistheid van dit commentaar, maar over de mogelijke uitwerking ervan op de Duitse bezetter. De aankondiging van de Duitse nederlaag heeft Herwarth von Bittenfeld c.s. er niet van weerhouden om in november-december 1939 dat gedeelte van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées waarin De Fontbrune aankondigde dat Engeland leger en vloot zou verliezen, in hun brochure te verwerken in de context van de door hen aangekondigde Duitse overwinning.

De Meern, 6 augustus 2008
T.W.M. van Berkel
bijgewerkt op 30 augustus 2008

Noten

1. In zijn voorwoord bij de achtste druk, dat is gedateerd op 15 augustus 1940, heeft De Fontbrune 7 september 1938 genoemd als verschijningsdatum van de eerste druk. Op p.482 van Benazra's Répertoire Chronologique Nostradamique is om onduidelijke reden Aix-en-Provence genoemd als plaats van uitgifte.
   Zie voor een beknopte biografie van dr. De Fontbrune: Van Berkel: Informatie over dr. Max Pigeard de Gurbert alias dr. De Fontbrune. [tekst]

2. De Fontbrune-1975, p.5. [tekst]

3. De Fontbrune-1975, p.V en IX. Op p.V staat abusievelijk Pius IX in plaats van Pius XI. [tekst]
4. De Fontbrune-1975, p.5. [tekst]
5. De Fontbrune-1975, p.5. Een afbeelding van de brief van het Secretariaat van het Vaticaan van 16 augustus 1939 is ingevoegd tussen de pagina's 6 en 7. [tekst]
6. Benazra, p.492. [tekst]
7. Van Berkel: De Duitse grondtekst van o.a. Hoe zal deze oorlog eindigen?. [tekst]
8. De Fontbrune-1975, p.5-6. In Benazra's Répertoire Chronologique Nostradamique is de negende druk niet gecatalogiseerd. Gelet op het feit dat deze druk ook niet voorkomt in online-catalogi van diverse bibliotheken en antiquairs, vraagt ondergetekende zich af of de negende druk ooit in omloop is gekomen. [tekst]
9. Wat betreft de hoofdstukken II t/m VIII wijken de paginanummers in de Tables des matières af van de feitelijke indeling. [tekst]
10. De Fontbrune-1939, p.7. Waarschijnlijk heeft De Fontbrune een uitgave gebruikt, getiteld Les Prophéties de M. Michel Nostradamus - Reueuës & corrigées sur la coppie Imprimée à Lyon par Benoist Rigaud. 1568 - M.DCV (vgl. Benazra, p.156). [tekst]
11. De Fontbrune-1939, p.17. [tekst]
12. De Fontbrune-1939, p.115. [tekst]
13. De Fontbrune-1975, p.III-IV. [tekst]
14. De Fontbrune-1939, p.115. [tekst]
15. De Fontbrune-1939, p.284. [tekst]
16. De Fontbrune-1939, 171-173 en p.286. In 1940 viel Pasen op 24 maart. [tekst] 
17. De Fontbrune-1939, p.177-182, p.241 en p.287-288. [tekst]
18. De Fontbrune-1939, p.256-258. [tekst]
19. De Fontbrune-1975, p.V; Benazra, p.486-487. [tekst]
20. De Fontbrune-1975, p.VI. [tekst]
21. De Fontbrune-1975, p.VI-VII en p.5. [tekst]
22. De Fontbrune-1975, p.5. [tekst]
23. De Fontbrune-1975, p.VII. [tekst]