NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
Onderzoeksresultaten 
Uurhoek diefstal heilige voorwerpen uit de kathedraal van Orange
- T.W.M. van Berkel -

English version

Van de horoscopen die Nostradamus heeft berekend,zijn enkele exemplaren bewaard gebleven. Over één ervan, die betrekking heeft op een diefstal van heilige voorwerpen uit de kathedraal van Orange, is geschreven in tenminste drie boeken. In 1961 is deze horoscoop gepubliceerd door Edgar Leoni in Nostradamus and his Prophecies. In 1972 heeft Edgar Leroy aan deze horoscoop een paragraaf gewijd in Nostradamus: ses origines, sa vie, son oeuvre. In 1989 heeft Robert Amadou deze horoscoop besproken in L'astrologie de Nostradamus.[1]
Alle auteurs baseren zich op dezelfde bron: een kopie van de brief van Nostradamus aan de kanunniken van Orange, gedateerd op 4 februari 1562, waarbij een horoscoopfiguur is gevoegd. Deze kopie is gemaakt op 19 juni 1714 en bevindt zich in de bibliotheek van Arles.
Leoni presenteert naast de horoscoopfiguur de volledige (oud-franse) tekst van de brief van Nostradamus en een Engelse vertaling ervan. Leroy presenteert naast de horoscoopfiguur fragmenten uit de brief van Nostradamus. Hij beschrijft ook de omstandigheden waaronder de diefstal zich voltrok. Amadou bespreekt de bijdragen van Leoni en Leroy en presenteert twee herberekende horoscopen.

Godsdienstige onlusten in Orange in 1561
Onder de titel Nostradamus détective avant la lettre beschrijft Leroy de situatie in Orange ten tijde van de diefstal. Op 20 december 1561, tussen 8 en 9 uur 's avonds, vielen ruim driehonderd gewapende lieden de kathedraal van Orange binnen. Zij vernielden alle altaren en beeltenissen, de doopvonten en het grote metalen wijwatervat. De volgende dag werden op het kerkhof de retabelen van een aantal kerken verbrand en werd het grote kruisbeeld van de Predikheren vernield. Ook werd de (bewaakte) schat van de kathedraal gestolen. Deze schat bestond uit onder andere een afbeelding van Maria met kind, beeltenissen van de heilige Florentius en de heilige Eutropius, beschermheilige van Orange, een groot kruis met de gekruisigde Christus en een grote kelk. Bij de vervaardiging van diverse van deze voorwerpen was veel zilver gebruikt.
De kanunniken verdachten twee van hun confraters, die contacten onderhielden met de protestanten. Zij konden de schuldigen echter niet vinden. Ten einde raad wendden zij zich tot Nostradamus.

De aard van de horoscoop
Nostradamus heeft een horoscoop berekend om de vraag te beantwoorden wat er zich heeft afgespeeld. Deze horoscoop is niet berekend voor de datum en het tijdstip van de diefstal. De horoscoop is berekend  voor het moment waarop Nostradamus zich over de kwestie boog, in februari 1562. Deze manier van astrologie bedrijven heet uurhoekastrologie. Volgens deze techniek schuilt - onder bepaalde voorwaarden - het antwoord op de vraag in het moment waarop de vraag wordt gesteld of het probleem onder ogen wordt gezien.

De horoscoopfiguren in de boeken van Leoni en Leroy
In het boek van Leoni staat een kopie van de horoscoopfiguur zoals die bewaard is gebleven. In het boek van Leroy is de bewaard gebleven figuur opnieuw getekend.

 

Uurhoek inbraak volgens Leoni (bronfiguur). Datum: iii febroarii 1562. Tijd: hora 7 post meridiem.	Uurhoek inbraak volgens Leroy. Datum: ii febroarii 1562. Tijd: hora 4 post meridiem.

Leroy heeft geprobeerd een zo nauwkeurig mogelijke kopie te maken van de bronfiguur. Wat opvalt, is dat Saturnus en de Caput Draconis geen graadpositie hebben gekregen in de figuren van Leoni en Leroy. Saturnus staat in het elfde huis in Kreeft, de Caput Draconis in het zesde huis in Waterman. Wat ook opvalt, is dat de Maan in deze figuren op 3 Waterman staat in het zesde huis. Dit is niet juist. Cusp 6 staat op 18 Waterman; de Maan zou in het vijfde huis moeten staan.
Er zijn ook verschillen. De bronfiguur is gedateerd op 3 februari (iii febroarii) 1562. De figuur van Leroy is gedateerd op 2 februari (ii febroarii) 1562. Het tijdstip is volgens de bronfiguur: hora 7 post meridiem; het getal 7 is slecht leesbaar. Volgens Leroy is het tijdstip: hora 4 post meridiem. Als de uurhoek zou zijn berekend voor 2 februari 1562, 4:00 pm, dan zouden Mercurius en Venus in het zesde huis moeten staan, Zon, Maan en Caput Draconis in 7, Mars en Jupiter in 10 en Saturnus in 11. De datum en tijd die Leroy heeft vermeld, kloppen niet .
In een horoscoop vormen de Ascendant en de Descendant één as, evenals de cuspen 2 en 8, de cuspen 3 en 9, het IC en het MC, de cuspen 5 en 11 en de cuspen 6 en 12. Staat bijvoorbeeld de Ascendant op 12 Maagd, dan staat de Descendant ook op de 12e graad, maar dan van het tegenoverliggende teken Vissen.
In de figuur van Leroy staat cusp 3 op 1 Schorpioen en cusp 9 op 4 Stier. Eén van de posities klopt niet. Uit de bronfiguur blijkt dat cusp 9 op 1 Stier staat. Het cijfer 1 is in de bronfiguur niet duidelijk leesbaar, maar is als zodanig te herkennen. Zou cusp 9 op 4 Stier staan, dan zou Mars, die op 3 Stier staat, niet in het negende huis moeten staan, maar in het achtste.
In de figuur van Leroy staat het IC op 7 Boogschutter en het MC op 1 Tweelingen. Ook hier klopt één van de posities niet. Uit de bronfiguur blijkt dat het MC op 7 Tweelingen staat.
De figuur van Leroy blijkt geen exacte kopie te zijn van de bronfiguur. Wie uit de figuur van Leroy meent te kunnen afleiden dat Nostradamus ongelijke graadposities zou hebben toegekend aan cuspen die tegenover elkaar liggen, komt bedrogen uit. De bronfiguur wijst gelijke graadposities uit.
Uit dit alles kan worden geconcludeerd dat Leroy tijdens het natekenen van de bronfiguur transcriptiefouten heeft gemaakt.

De door Amadou herberekende horoscopen
Amadou constateert eveneens dat Leroy bij het natekenen van de bronfiguur transcriptiefouten heeft gemaakt. Hij volstaat met de vermelding van dit feit, zonder deze fouten nader aan te duiden.  
Amadou presenteert twee gecorrigeerde versies van de uurhoek. De eerste gecorrigeerde versie is gebaseerd op een herberekening van planeetposities voor 3 februari 1562, 16:00 Ware Plaatselijke Tijd in Salon-de-Provence, waarbij de Maan, Mercurius, Saturnus en de Caput Draconis andere graadposities hebben gekregen. De posities van de cuspen zijn identiek aan die in de bronfiguur. De tweede gecorrigeerde versie bevat de posities van de planeten én de cuspen, berekend voor 3 februari 1562, 16:00 Ware Plaatselijke Tijd in Salon-de-Provence. De cuspen zijn berekend volgens het Regiomontanus-huizensysteem. Ook zijn de posities ingetekend van onder andere Uranus, Neptunus en Pluto, planeten die in de tijd van Nostradamus onbekend waren. In dit artikel is de tweede gecorrigeerde versie afgebeeld.

Tweede gecorrigeerde versie volgens Amadou. Datum: 3 februari 1562 Tijd: 16:00 WPT Salon-de-Provence

De juiste uurhoek
De uurhoek van de inbraak die is berekend tijdens het onderzoek dat ten grondslag ligt aan Nostradamus, astrologie en de Bijbel, verschilt van de gecorrigeerde versies van Amadou. Dit wordt veroorzaakt door berekeningen rond de posities van de cuspen in de bronfiguur van Leoni. Voor de coördinaten van Salon-de-Provence doen de posities van deze cuspen zich op 3 februari 1562 voor bij een Middelbare Sterretijd van 4:20:39. Hierbij hoort een Ware Plaatselijke Tijd van 18:47:53. Met andere woorden: het tijdstip van de uurhoek ligt rond 7 uur 's avonds. De - slecht leesbare - tijdaanduiding in de bronfiguur van Leoni is: hora 7 post meridiem.
Brind'Amour heeft vastgesteld dat Nostradamus de posities van de cuspen min of meer benaderde en niet berekende door interpolatie.[2] Dit is ook gebleken tijdens de herberekening. Een tijdstip van 7:00 pm (19:00 Ware Plaatselijke Tijd, Salon-de-Provence) zou hebben geresulteerd in andere posities van de cuspen. Het MC bijvoorbeeld zou niet op 7 Tweelingen staan, maar op 10 Tweelingen. Bij de herberekening is wat betreft de cuspen uitgegaan van de positie van het MC op 7 Tweelingen. Wat betreft het tijdstip van de uurhoek is het tijdstip 19:00 Ware Plaatselijke Tijd aangehouden.

	MC 07:00 Ge Cusp 11 15:18 Cn Cusp 12 16:22 Le Asc 10:54 Vi Cusp 2 04:09 Li Cusp 3 01:30 Sc Zon 24:39 Aq Maan 25:16 Aq Mercurius 29:38 Ca Venus 29:09 Ca Mars 03:11 Ta Jupiter 22:28 Ta Saturnus  R 28:26 Ge Caput Draconis 14:08 Aq
Uurhoek inbraak volgens Van Berkel. Datum: 3 februari 1562. Tijd: 19:00:00.

In onderstaande tabel staan de posities van cuspen en planeten in de vier figuren bij elkaar vermeld.

De posities van de cuspen in de uurhoek van de hand van schrijver dezes zijn berekend volgens de methode van Regiomontanus. Ze komen nagenoeg overeen met die in de bronfiguur. 
Tussen de herberekende uurhoek van de hand van schrijver dezes en de bronfiguur zijn er verschillen. In de herberekende uurhoek staat de Caput Draconis niet in het zesde huis, maar in het vijfde, op 14:08 Waterman. Saturnus staat in de herberekende uurhoek niet in het elfde huis in Kreeft, maar op 28:26 Tweelingen in het tiende huis, en loopt bovendien retrograde. In de herberekende uurhoek is sprake van een vrijwel exacte Nieuwe Maan in Waterman, die ongeveer 10 graden verwijderd is van de Caput Draconis. Dit wijst op een niet-zichtbare Zonsverduistering (hij speelt zich af onder de as Ascendant-Descendant). Mercurius en Venus staan in de herberekende uurhoek conjunct op de laatste graad van Steenbok.

De uitleg van de uurhoek
Het is bijna niet mogelijk om uit de brief van Nostradamus af te leiden welke astrologische factoren wordt besproken. Hij bevestigt het vermoeden van de kanunniken dat twee confraters bij de diefstal waren betrokken en schrijft dat de buit zal worden verdeeld onder kanunniken die zich voordoen als soldaten. Dit kan betrekking hebben op Mars en Jupiter. Hij stelt in het vooruitzicht dat Orange zal worden getroffen door de pest als de voorwerpen niet aan de kanunniken worden teruggegeven. Het is niet duidelijk op welke astrologische factoren hij die uitspraak baseert. 
Waarschijnlijk heeft de uitleg zich voltrokken op basis van de bronfiguur, zoals afgebeeld door Leoni. Een aantal posities in deze figuur kloppen niet met softwaregegevens. Er is geen reden om aan te nemen dat er grote afwijkingen zijn tussen hedendaagse software en efemeriden uit de 16e eeuw. De softwaregegevens wijzen uit dat in de bronfiguur essentiële fouten staan: Saturnus in verkeerd huis en teken en bovendien niet retrograde, Mercurius niet conjunct Venus en Maan niet conjunct Zon. Interpretatie van de herberekende uurhoek levert per definitie een ander verhaal op dan interpretatie van de bronfiguur, zoals afgebeeld in het boek van Leoni.

Samenvatting en conclusies
Leoni en Leroy presenteren, ieder op hun eigen manier, de uurhoek van Nostradamus aangaande de diefstal van heilige voorwerpen uit de kathedraal van Orange. Er bestaan verschillen tussen de door hen gepresenteerde horoscoopfiguren. Nader onderzoek wijst uit dat Leroy intekenfouten en dateringfouten heeft gemaakt tijdens het kopiëren van de bronfiguur. Leoni heeft de bronfiguur afgebeeld.
Softwaregegevens wijzen de datum, het tijdstip en de plaats uit waarvoor de uurhoek is berekend. De datum en het tijdstip stemmen overeen met de gegevens in de bronfiguur: 3 februari 1562, 19:00 uur. Het tijdstip van 16:00 uur Ware Plaatselijke Tijd, waarvan Amadou is uitgegaan, leidt tot een foutief resultaat. 
De bronfiguur bevat fouten, die de uitleg in de brief van Nostradamus tenietdoen.
Het is vrijwel niet mogelijk de uitleg van Nostradamus te relateren aan de bronfiguur in termen van "deze uitspraak is gebaseerd op...". 

De Meern, 7 december 2003
T.W.M. van Berkel
bijgewerkt op 17 april 2006

Noten

1. Leoni, p.768-771, Leroy, p.88-92, Amadou, p.293-300. [tekst]

2. Brind'Amour, 1993b. Brind'Amour veronderstelde dat in de horoscoopfiguur 4 post meridiem was geschreven, of een indicatie richting 6.30: la date et l'heure indiquées dans le cartouche central du thème que contient la lettre, le 3 février vers quatre heures de l'après-midi (ou peut-être vers six heures et demie). (Brind'Amour 1993a, p.384). [tekst]