NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
ONDERZOEKSRESULTATEN
De Brief aan Henri II: de samenstelling van de bijbelse chronologieën
- T.W.M. van Berkel -

English version

In dit artikel zijn de twee bijbelse chronologieën die in de Brief aan Henri II staan, naast elkaar gezet wat betreft hun opbouw en kenmerken. In het kort is aangegeven in welke opzichten deze chronologieën met elkaar overeenkomen en van elkaar verschillen.
Bij de bespreking van opbouw, kenmerken en verschillen is de tekst van de chronologieën in  de Brief aan Henri II die in omloop is gekomen, het uitgangspunt.[1] In sommige gevallen is op grond van een aantal onderzoeksbevindingen aanvullend commentaar gegeven. 

a. Opbouw van de chronologieën
De eerste bijbelse chronologie bestaat uit vijf perioden. Deze chronologie begint met de schepping van Adam en eindigt met de geboorte van Jezus. De tweede bijbelse chronologie eindigt eveneens met de geboorte van Jezus, maar begint met de schepping van de wereld en bestaat uit tien perioden. Ten aanzien van het aantal perioden van de tweede bijbelse chronologie heeft Brind'Amour aangenomen dat er oorspronkelijk sprake is geweest van elf perioden en dat door onregelmatigheden in de aanmaak van de tekst van de Brief aan Henri II die in omloop is gekomen, de perioden Eerste Tempel - Tweede Tempel en Tweede Tempel - Jezus zijn weergegeven als de periode Eerste Tempel - Jezus, waarbij de duur is vermeld die hoort bij de periode Tweede Tempel - Jezus.[2]
In de eerste bijbelse chronologie zijn de overgangen van de perioden gemarkeerd met namen van bijbelse personen: Adam, Noach, Abraham, Mozes, David en Jezus. Brind'Amour heeft aangenomen dat de naam Noach een verwijzing is naar het uitbreken van de Zondvloed en de naam Mozes een verwijzing naar het begin van de Exodus.[3] In de tweede bijbelse chronologie zijn de overgangen van de perioden niet alleen gemarkeerd met de namen van bijbelse personen, maar ook met verwijzingen naar bijbelse gebeurtenissen: Schepping wereld - Noach - Zondvloed - Abraham - Isaak - Jakob - verblijf in Egypte - Exodus - Begin bouw Tempel onder Salomo - geboorte Jezus.

b. Het type jaar
In de tekst van de tweede bijbelse chronologie is vermeld dat bij de berekeningen gebruik is gemaakt van het zonnejaar. Dit gebruik heeft berust op grond van de aanname dat in de Bijbel is gerekend met zonnejaren, waarbij volgens de tekst een afweging is gemaakt tussen zonnejaren, maanjaren en mengvormen van deze typen jaren.[4]
In de tekst van de eerste bijbelse chronologie is niets vermeld over het gebruikte type jaar. Aansluitend op de eerste bijbelse chronologie is opgemerkt dat tussen de geboorte van Jezus en de "verderfelijke verleiding der Saracenen" (de stichting van de Islam) een periode van ongeveer 621 jaar heeft gelegen, wat onmiskenbaar zonnejaren zijn.

c. Bronnen
Volgens de Brief aan Henri II is bij de eerste bijbelse chronologie gebruik gemaakt van drie bronnen: de Bijbel, astrologie en "het zwakke verstand". Volgens de tekst is de opgegeven duur van de periode David - Jezus gebaseerd op berekeningen van "talloze tijdgeleerden", zodat het totaal aantal bronnen vier is. 
Het is niet duidelijk welke bijbelse tijdgegevens ten grondslag hebben gelegen aan de eerste bijbelse chronologie. Brind'Amour heeft voor twee perioden corresponderende bijbelse bronnen gevonden, waarbij hij bij de periode Adam - Noach uitging van een zetfout in de tekst van de eerste bijbelse chronologie.[5] Het is ook niet duidelijk welke functie de astrologie en het "zwakke verstand" hebben gehad bij het samenstellen van de eerste bijbelse chronologie.
Bij de tweede bijbelse chronologie is gebruik gemaakt van de Bijbel en van berekeningen van bijbelgeleerden. In deze chronologie is geen rol weggelegd voor de astrologie of het "zwakke verstand".
In de eerste bijbelse chronologie is de duur van de periode David - Jezus gebaseerd op berekeningen van "tijdgeleerden". In de tweede bijbelse chronologie is de duur van de periode Begin bouw Tempel - Jezus gebaseerd op berekeningen van "bijbelgeleerden". Anders gezegd: in de twee chronologieën is de tijdsduur voor nagenoeg dezelfde periode ontleend aan berekeningen van geleerden. Deze overeenkomst vloeit voort uit de tekst van de Brief aan Henri II die uiteindelijk in omloop is gekomen; Brind'Amour heeft verondersteld dat in de oorspronkelijke tekst sprake is geweest van een periode Begin bouw Tempel onder Salomo - Begin bouw tweede Tempel onder Darius, en van een periode Begin bouw tweede Tempel - Jezus, welke periode volgens bijbelgeleerden 490 jaar zou hebben geduurd. Voor de periode Begin bouw Tempel onder Salomo - Begin bouw Tempel onder Darius hield hij 531 jaar aan. Van deze 531 jaar kunnen er 501 worden herleid uit het Oude Testament.[6]
In de tekst van de eerste bijbelse chronologie is afstand genomen van de werken van de Romeinse schrijver Marcus Terentius Varro. Bij het samenstellen van de eerste bijbelse chronologie zijn diens tijdgegevens niet gebruikt. Verder is opgemerkt dat de berekeningen strijdig zijn met die van Eusebius van Caesarea, bijgenaamd: de Vader van de Kerkgeschiedenis. Deze strijdigheid lijkt te worden bevestigd door de bevindingen van Brind'Amour.[7]
Uit de tekst van de tweede bijbelse chronologie blijkt dat gebruik is gemaakt van de Bijbel en berekeningen van bijbelgeleerden. Het bij benadering opgegeven totaal van 4173 jaar en 8 maanden is niet vergeleken met totalen die uit andere bronnen voortvloeien en er is geen afstand genomen van het werk van Varro.

d. Tijdspannen
In de tekst van de eerste bijbelse chronologie is de totale tijdspanne niet opgegeven, in tegenstelling tot de tekst van de tweede bijbelse chronologie. Het opgegeven totaal van de tweede bijbelse chronologie (ongeveer 4173 jaar en 8 maanden) komt niet overeen met het totaal dat voortvloeit uit de afzonderlijke tijdspannen in deze chronologie (4092 jaar en 2 maanden). Dit wordt veroorzaakt door onregelmatigheden in de perioden Schepping - Noach en Tempel - Jezus in de tekst die uiteindelijk in omloop is gekomen.[8]
De afzonderlijke tijdspannen in de tweede bijbelse chronologie zijn opgegeven zonder voorbehoud. Nergens staat de vermelding "ongeveer" en voor iedere periode is één tijdspanne opgegeven. Het opgegeven totaal van 4173 jaar en 8 maanden heeft wel het voorbehoud "ongeveer". In de eerste bijbelse chronologie daarentegen zijn vrijwel alle afzonderlijke tijdspannen bij benadering opgegeven ("ongeveer"), uitgezonderd de tijdspanne van de periode David - Jezus, die op 1350 jaar is gesteld. De duur van deze periode is ontleend aan berekeningen van "talloze tijdrekenaars".

e. De tijd na Jezus
In de eerste bijbelse chronologie is bij benadering de duur opgegeven van de periode tussen de geboorte van Jezus en de stichting van de Islam (621 jaar). Het jaar waarin de Islam ontstond, fungeert kennelijk als ijkpunt, gelet op de opmerking dat daarvandaan gemakkelijk kan worden nagegaan welke perioden er zijn verstreken en of de berekeningen aangaande de toekomst juist zijn.
In de tweede bijbelse chronologie is van berekeningen rond de periode Geboorte Jezus - datum Brief afgezien, vanwege "de verscheidenheid der sekten". In tegenstelling tot de eerste bijbelse chronologie is er geen ijkpunt waarmee verstreken perioden kunnen worden gecontroleerd en waarmee berekeningen aangaande de toekomst kunnen worden geverifieerd.

f. De toekomst
In samenhang met iedere bijbelse chronologie zijn voorspellingen gedaan. Deze voorspellingen hebben verschillende looptijden en het einde van hun looptijd is niet gedateerd.
De looptijd van de voorspellingen die samenhangen met de eerste bijbelse chronologie begint op 14 maart 1557.[9] Deze voorspellingen lopen door tot een moment waarop het aantal tegenstanders van Jezus Christus en Zijn kerk sterk toeneemt. In de Brief aan Henri II is dit moment omschreven als "het begin van het zevende millennium".[10] In dit tijdsbestek zijn de jaren 1585 en 1606 met name genoemd.
De looptijd van de voorspellingen die samenhangen met de tweede bijbelse chronologie begint met een ongedateerde opsomming van posities van planeten, de Maan en de maansknopen; een serie retrogradaties, een serie aspecten en de afwezigheid van Zons- en Maansverduisteringen. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit alles zich heeft voorgedaan in 1606, zodat dat jaar kan worden aangemerkt als het jaar waarin de looptijd begint.[11] De looptijd eindigt met een zinspeling op de terugkeer van Satan na het einde van het Duizendjarig Rijk. Noch het begin van het Duizendjarig Rijk is gedateerd noch het einde. In dit tijdsbestek is het jaar 1792 met name genoemd, evenals het (ongedateerde) begin van het zevende millennium.

g. Overkoepelende tijdstructuren
In het onderzoek dat aan dit artikel ten grondslag ligt, is verondersteld dat iedere bijbelse chronologie deel uitmaakt van een overkoepelende tijdstructuur. Over de eerste bijbelse chronologie is verondersteld dat deze deel uitmaakt van een structuur van 7000 jaar, die begint met de schepping van Adam en eindigt met de toename van het aantal tegenstanders van Jezus Christus en Zijn kerk.[12] Over de tweede bijbelse chronologie is verondersteld dat deze deel uitmaakt van een structuur van 8000 jaar, die begint met de schepping van de wereld en eindigt met de terugkeer van Satan na het einde van het Duizendjarig Rijk.[13]

Samenvatting
De bijbelse chronologieën in de Brief aan Henri II hebben vrijwel geen raakvlakken met elkaar. Ze bestrijken verschillende perioden en zijn verschillend opgebouwd. 
In de eerste bijbelse chronologie zijn vrijwel alle tijdspannen bij benadering gegeven. In de meeste gevallen is de bron onduidelijk, ondanks de informatie daarover in de Brief. Het is ook niet duidelijk in hoeverre de astrologie en "het zwakke verstand" een rol hebben gespeeld bij de samenstelling. In de tweede bijbelse chronologie is er duidelijkheid over de aard van de bronnen die eraan ten grondslag liggen en zijn alle tijdspannen exact opgegeven, uitgezonderd het opgegeven totaal, dat bij benadering is gegeven.
Rekenkundige overwegingen (het gebruikte type jaar) zijn alleen gemaakt bij de tweede bijbelse chronologie, niet bij de eerste. Bij de eerste bijbelse chronologie heeft een doortelling plaatsgevonden vanaf de geboorte van Jezus tot het jaar 621 AD (een zonnejaar). De tekst van de Brief aan Henri II geeft aan dat het moment waarop de Islam werd gesticht, een ijkpunt is wat betreft de verstreken perioden en de berekeningen aangaande de toekomst. Bij de tweede bijbelse chronologie is vanwege "de verscheidenheid der sekten" niet doorgeteld vanaf de geboorte van Jezus, ondanks dat in deze chronologie het zonnejaar is gebruikt.
In de eerste bijbelse chronologie is afstand genomen van twee bronnen: de werken van Varro en de berekeningen van Eusebius. Bij de tweede bijbelse chronologie ligt dit anders. De afzonderlijke tijdspannen in deze chronologie kunnen worden teruggevoerd op de Bijbel en op berekeningen van bijbelgeleerden, zij het dat brononderzoek niet heeft uitgewezen welke berekeningen van bijbelgeleerden ten grondslag hebben gelegen aan de duur van 1021 jaar en 6 maanden van de periode Tempel - Jezus.
Elk van de bijbelse chronologieën vergezelt een serie voorspellingen. Deze voorspellingen verschillen van elkaar in looptijd, aanvangsmoment en moment van einde. In de Brief aan Henri II staan hieromtrent geen concrete data genoemd, maar zijn er aanwijzingen waaruit dit alles kan worden herleid.
In het onderzoek dat aan dit artikel ten grondslag ligt is aangenomen dat iedere bijbelse chronologie deel uitmaakt van een tijdstructuur. De eerste bijbelse chronologie lijkt deel uit te maken van een tijdstructuur die 7000 jaar omvat, de tweede lijkt deel uit te maken van een tijdstructuur die 8000 jaar omvat.

De Meern, 8 mei 2005
T.W.M. van Berkel

Noten

1. De Franse brontekst van de Brief aan Henri II: facsimile-Chomarat-2000, p.153-173. [tekst] 
2. Brind'Amour 1993a, p.176-177. [tekst]
3. Brind'Amour 1993a, p.172-174. [tekst]
4. Het zonnejaar duurt 365,25 dagen; het maanjaar 354 dagen. Bij de verschillende typen lunisolaire jaren (gebonden maanjaren) worden verschillende methoden toegepast om het maanjaar te koppelen aan het zonnejaar. [tekst]
5. Brind'Amour 1993a, p.173. [tekst]
6. Van Berkel: De eerste bijbelse chronologie; Brind'Amour 1993a, p.175-176. [tekst]
7. Brind'Amour 1993a, p.173-174. [tekst]
8. Van Berkel: De tweede bijbelse chronologie. [tekst]
9. In onder andere de editie-Amsterdam-1668 is niet de datum 14 maart 1557 vermeld, maar de datum 14 maart 1547. [tekst]
10. Hiermee kan het jaar 7000 AM zijn bedoeld (Van Berkel: De eerste bijbelse chronologie). [tekst]
11. De vermelde posities van de planeten, de Maan en de maansknopen kunnen zich hebben voorgedaan op 1 januari 1606, Juliaanse kalender (Wöllner, p.28-29; Van Berkel: Voorspellingssystemen). Brind'Amour heeft deze posities gedateerd op 28 januari 1606, Juliaanse kalender, omdat het op die datum voor het eerst in 1606 Nieuwe Maan was (Brind'Amour 1993a, p.256-257). [tekst]
12. Van Berkel: De eerste bijbelse chronologie. [tekst]
13. Van Berkel: De tweede bijbelse chronologie. [tekst]