Bosch' Astrologisch Genootschap Claraklooster, Clarastraat 's-HERTOGENBOSCH

Exit Nostradamus

Door Oscar Hofman, voorzitter Bosch' Astrologisch Genootschap
Oorspronkelijk gepubliceerd op www.bag-astrologie.nl

Op vrijdag 14 mei 2004 hield Theo van Berkel in Den Bosch een zeer boeiende lezing over Nostradamus. Het is wel cynisch dat de rijmelarijen van deze arts en “ziener” uit de zestiende eeuw, zo geweldig veel interesse als “astrologie” opwekken bij het publiek - en ook bij sommige astrologen. Want de roemruchte kwatrijnen - zijn meer dan 900 vierregelige voorspellende versjes - hebben maar weinig te maken met heldere astrologie. Aan de strekking van veel kwatrijnen is immers vaak geen touw vast te knopen en maar een veertigtal bevat voorspellingen waarin een jaartal en/of datum wordt genoemd. 

Al met al een wat glibberig onderwerp, waarin Van Berkel overigens uitstekend thuis was. In het diepgaande onderzoek dat hij deed naar de activiteiten van Nostradamus voor zijn boek “Nostradamus, astrologie en de Bijbel”, haalde hij de waarschijnlijke werkwijze en het denkkader van deze “astroloog” boven water. En de basis van de voorspellingen blijkt dus niet erg astrologisch te zijn. De beschrijvingen van de gebeurtenissen die Nostradamus in zijn voorspellende kwatrijnen geeft, zijn namelijk voor een groot deel gebaseerd op visionaire beelden die hij “doorkreeg” gedurende een periode van zo’n 30 jaar. Hij heeft deze beelden allemaal zorgvuldig vastgelegd en verwerkt in zijn gedichtjes.

Als rechtvaardiging voor zijn visionaire activiteiten verwees Nostradamus naar het Bijbelboek Joël, waarin te lezen is dat “jonge mannen” visioenen zullen krijgen. Nostradamus zei zichzelf te beschouwen als een van de grootste zondaars, die toch begenadigd werd met goddelijke ingevingen. Dit laat al zien dat zijn denkkader werd bepaald door bijbels-apocalyptische verwachtingen. De voorstellingen die hij doorkreeg werden door hem met behulp van astrologie daarom ook ingepast in een bijbelse tijdsorde van acht millennia, waarin zich de hele wereldhistorie van schepping tot laatste oordeel volgens Nostradamus afspeelt. 

Om het concreet te maken, de wereld werd geschapen op 25 april 4174 voor Christus en het Laatste Oordeel zal komen na het achtste millennium op dezelfde datum in het jaar 3827. Het laatste millennium is het duizendjarige rijk, waarin de satan gevangen zit en de kerk in haar glorierijke macht is terug gekeerd. Het duizendjarige rijk staat onder de heerschappij van Saturnus en eindigt met de eindstrijd zoals deze wordt beschreven in Openbaring. Het Lam zal de eindoverwinning behalen, de mensen zullen worden geoordeeld en de satan voor altijd worden verslagen. De zeven millennia die hier aan vooraf gaan, staan onder heerschappij van de zeven klassieke planeten.

Geheel in overeenstemming met de apocalyptische stemming van zijn tijd, past Nostradamus zijn visoenen in, in deze tijdsorde van de millennia, die dus onafwendbaar uitloopt op de Apocalyps. Voor de precieze timing van zijn voorspellingen, die maar bij zo’n veertig kwatrijnen wordt vermeld, maakte hij volgens Van Berkel wel gebruik van een astrologische methode. Hij noteerde daartoe het geschatte tijdstip dat hij een visoen of droom had gehad, en maakte daarvan een horoscoop. Vervolgens berekende hij het tijdstip dat deze voorspelling in de toekomst zou uitkomen; aan de hand van de maansknopen. De afstand in graden die de maansknoop op het moment van het visioen had afgelegd - gerekend vanaf de start van de periode dat Nostradamus “voorstellingen” van hogerhand begon door te krijgen - werd met een sleutel van 1 graad = 4 jaar omgezet in een jaartal.

Nostradamus gebruikt dus meestal geen horoscopen om de inhoud van de gebeurtenissen te duiden - en is dus in feite geen astroloog! Hij berekent slechts het jaartal dat de voorspelling werkelijkheid zal worden met een progressiesleutel en aan de hand van de tekens in de horoscoop van zijn visoenen geeft hij aan in welke landen en steden dit zal gebeuren. Deze arme zondaar had dus wel een hoge pet op van zichzelf. De periode van 1524 tot 1553 dat hij zijn visionaire voorstellingen “doorkreeg”, neemt hij als basis voor de voorspelling van het verdere noodlot van de hele wereld! Nostradamus zegt overigens niets anders te doen dan wat de profeten al deden, alleen geeft hij er jaartallen bij.

Van Berkel heeft aan de hand van de progressiesleutel op basis van de in sommige kwatrijnen vermelde jaartallen, de uurhoeken van de visoenen terug berekend. Er zijn inderdaad frappante overeenkomsten tussen de standen van de planeten in die uurhoeken en de teksten van de ziener. Maar sprake van een echte horoscoopduiding is er dus niet. Er worden standen van planeten vermeld, maar het visoen geeft altijd aan wat er op dat tijdstip zal gebeuren. Om het helemaal ingewikkeld te maken: Nostradamus gebruikt daarnaast ook nog een tweede progressieve tijdsleutel (1 graad Drakenkop = 100 jaar) waarin hij wel uitgaat van planetaire aspecten, die zich voordeden in de periode 31 december 1605 tot 24 februari 1607. Een deel van zijn voorspellingen zijn gebaseerd op deze duidingen, een methodiek die astrologisch overigens nauwelijks verdedigbaar is.

Een zeer discutabele benadering dus, maar je weer het nooit. Wat is de voorspellingswaarde van de kwatrijnen, zijn er dingen uitgekomen? Nee, er is nooit iets gebeurd wat Nostradamus heeft voorspeld om en nabij de door hem genoemde datum. Daarnaast signaleert Van Berkel een aantal andere tegenstrijdigheden in het werk van de ziener: elkaar tegensprekende voorspellingen, afwijkingen van zijn eigen millenniummodel en een tekort schietende bijbelse argumentatie. Noch als astroloog, noch als helderziende, noch als gelovige snijdt zijn werk enig hout. Exit Nostradamus.

Bij het checken van de voorspellingen, moet je wel goed oppassen met de datering. De activiteit van de zelfbenoemde profeet valt namelijk grofweg in twee belangrijke episodes uiteen, en dit is van groot belang voor de controle van zijn profetieën. De eerste episode is de voorstellingenperiode die loopt van 1524 tot 1554. In deze periode had Nostradamus dus zijn visoenen. Na deze periode begint de “vervullingperiode”, en wel op 1 maart 1555. Deze vervullingperiode - waarin de visoenen vervuld worden - duurt 2272 jaar en loopt door tot aan het Laatste Oordeel in 3827 AD. De dateringen die Nostradamus geeft in zijn kwatrijnen zijn dan ook geen AD-jaartallen, maar moeten geteld worden vanaf het begin van de vervullingperiode: vanaf 1 maart 1555. Als hij in zijn kwatrijnen 1999 noemt, komt dat dus als AD-jaartal uit op het jaar 3554. 

Hoe je het ook bekijkt, Nostradamus is bijzonder verwarrend en vaag. Wat was dan de reden dat hij zijn kwatrijnen publiceerde en vooral het feit dat ze zo opvallend populair werden? In zijn tijd heerste het sterke gevoel dat het Laatste Oordeel nabij was, men leefde in bange afwachting van de Wederkomst. Nostradamus gaf met zijn astrologisch getimede visoenen aan hoe de historie zich verder nog zou afspelen. Het einde was nog niet aangebroken, dat kwam pas op 25 april 3827! Dat moet een hele troost zijn geweest (en is het blijkbaar nog steeds tot op zekere hoogte?), afgezien van het feit dat hij louter rampen voorzegt. Het leven is en blijft immers verrukkeluk.

Theo van Berkel, Nostradamus, astrologie en de Bijbel, te bestellen bij de auteur. Er is ook een samenvatting van Van Berkel’s onderzoek te krijgen (kosten: € 10) en een regelmatig ge-update website: www.nostradamusresearch.org

© Oscar Hofman / BAG 2004