|
Dr.
Elmar R. Gruber heeft uitvoerig commentaar geleverd op mijn
hypothese wat betreft het niet-authentieke karakter van
Les Significations
de l’Eclipse du 16 septembre 1559.[1]
Hij bestempelt de hypothese dat Les
Significations… geen authentieke tekst van Nostradamus is,
als foutief. In zijn commentaar verwijst hij vaak naar de inhoud
van de Prognostication
for the year 1559
(de 1559-Progno-GB).[2]
Dr.
Gruber, geboren in Wenen in 1955, studeerde psychologie, filosofie
en etnologie. Hij verrichtte onderzoek voor het Instituut voor
Randgebieden van Psychologie en Geestelijke Volksgezondheid in
Freiburg, Duitsland.
Sinds een aantal jaren bestudeert Gruber het leven en werk van
Nostradamus. In 2003 publiceerde hij het boek Nostradamus:
sein Leben, sein Werk und die wahre Bedeutung seiner
Prophezeiungen.
|
In
dit artikel worden astrologische gegevens in Les Significations…
vergeleken met astrologische gegevens met betrekking tot de
Maansverduistering van september 1559 in de 1559-Progno-GB en de 1559-Commentaires.
Ook worden astrologische gegevens vergeleken die staan in Les
Significations…en Eclipsium omnium… Het doel is om na te
gaan of Les Significations… is wat ervan wordt gezegd: een
authentieke tekst waarin Nostradamus rond augustus 1558, na het
voltooien van de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F, een antwoord op zijn critici schreef, verhuld
in voorspellingen voor een op handen zijnde Eclips. Hij nam deze
voorspellingen over uit Eclipsium omnium…, dat wil zeggen dat
hij deze voorspellingen van het Latijn vertaalde in het Frans en ze
verder uitwerkte.
De
tijdspanne van Eclipsen, voorafgaand aan de Maansverduistering van
september 1559
De 1559-Progno-GB is
een Engelse vertaling van de maandvoorspellingen die in de 1559-Almanach-F
staan. Van Les Significations… wordt verondersteld dat het is
geschreven kort na de voltooiing in 1558 van de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F. Gruber liet zien dat de lange tijdspanne en
de voorwerking van de Maansverduistering van september 1559 niet unieke
gegevens zijn van Les Significations… Nostradamus besprak ze
reeds in verscheidene delen in de 1559-Progno-GB. Gruber
concludeert dat Nostradamus in 1558 de voorwerking en de lange
tijdspanne vaststelde van de Maansverduistering van september 1559. Een
hypothese aangaande een herziene tijdspanne, op een later moment
ingevoegd door een bedrieger, zou niet houdbaar zijn. Gruber
rapporteert ook dat Nostradamus niet consistent was in zijn manier om
voor Eclipsen tijdspannen vast te stellen, ook al kende hij de regels
omtrent dit onderwerp. Van tijd tot tijd nam hij de vrijheid om de
astrologische regels te negeren, omdat hij zich een "goddelijk
geïnspireerde profeet" voelde, zowel in deze als in andere
astrologische aangelegenheden. Dit betekent dat zijn vaststellingen alle
kanten uit zouden kunnen, zonder dat het voor onderzoekers mogelijk zou
zijn de astrologische fundamenten ervan na te gaan. Gruber veronderstelt
dat de dood van twee koningen in de periode van uitwerking van de
Maansverduistering van september 1559 louter toeval was.
Gruber’s
hypothese klinkt erg waarschijnlijk. Echter, vanuit het oogpunt van
voorspellingen is er teveel toeval. Is het louter toeval dat in een
uitwerkingsperiode, waarvan de vaststelling het resultaat is van een
niet-astrologische werkwijze, een duidelijke merkbaarheid van de
Maansverduistering in juni 1559 samenvalt met het dodelijk ongeluk van
Henri II? Is het louter toeval dat het eind van de uitwerkingsperiode
(eind 1560) samenvalt met het overlijden van François II?
Het antwoord op deze vragen zou kunnen schuilen in bibliografische
gegevens. De 1559-Progno-GB is een vertaling van de 1559-Almanach-F.
Deze Almanach was voltooid voordat het schrijven begon van Les
Significations… De 1559-Almanach-F is een authentieke tekst
van Nostradamus. Als delen van deze Almanach, zoals de tijdspanne
van de Maansverduistering van september 1559, opnieuw verschijnen
in Les
Significations…, is er geen reden om de authenticiteit van Les
Significations… te betwijfelen.
Onderzoek op het gebied van Nostradamica heeft echter meer dan eens
uitgewezen dat bibliografische gegevens niet altijd betrouwbaar zijn. Er
zijn ook andere gegevens nodig om het Nostradamische karakter van de
tijdspanne van de Maansverduistering van september 1559 te evalueren.
Om
het Nostradamische karakter van de tijdspanne van de Maansverduistering
van september 1559 aan te tonen, is het nuttig om de basis van de
tijdspannen die Nostradamus van andere Eclipsen geeft, te evalueren. De
beste methode is om de tijdspannen van alle door hem behandelde Eclipsen
te controleren. Als vanaf de eerste behandelde Eclips de lengte van een
significant aantal tijdspannen afwijkt van algemene regels,
is het duidelijk dat Nostradamus verscheidene manieren van bepaling
gebruikte, al of niet op grond van "goddelijke inspiratie".
Als de Maansverduistering van september 1559 echter het eerste geval is
waarin de tijdspanne afwijkt van algemene regels, zijn de
twijfels aan de voorspellingswaarde van deze tijdspanne niet weggenomen.
De
mij beschikbare bronnen laten slechts een gedeeltelijke verificatie toe,
gebaseerd op Eclipsen die bij naam en toenaam zijn genoemd. De
nagetrokken Eclipsen vonden voorafgaand aan de Maansverduistering van
september 1559 plaats.
In
de RPP-Commentaires aangaande 1550, 1552 en 1553, staan geen
Eclipsen vermeld. Dit betekent niet dat er in die jaren
geen Eclipsen zijn geweest.
Wat betreft voorspellingen voor 1551 staan er in de RPP-Commentaires
geen gegevens.
Item
#231 in de 1554-Commentaires heeft betrekking op de
Maansverduistering van december 1554.[3]
Er is geen zinspeling op een voorwerking. De duur van de uitwerking is
niet gegeven. De rest van de 1554-Commentaires geeft geen
aanleiding om te veronderstellen dat de duur van de uitwerking langer is
dan normaal gesproken. In de rest is ook geen zinspeling op een
voorwerking.
Items
#360 en #361 in de 1555-Commentaires hebben betrekking op de
maansverduistering van juni 1555.[4]
Er is geen zinspeling op een voorwerking. De duur van de
uitwerking is niet gegeven. De rest van de 1555-Commentaires
geeft geen aanleiding om te veronderstellen dat de duur van de
uitwerking langer is dan normaal gesproken. In de rest is ook geen
zinspeling op een voorwerking.
Item
#123 in de 1556-Commentaires heeft betrekking op een Volle Maan (pleine
Lune), die vrede brengt.[5]
Leovitius, in zijn Eclipsium omnium…, classificeert deze Volle
Maan, die zich voordoet op 16 november 1556, als een
Maansverduistering (Zon: 5 Boogschutter, Maan: 6 Tweelingen, Caput Draconis: 25
Stier).
Item
#153 in de 1556-Commentaires heeft betrekking op een Nieuwe Maan (nouvelle
Lune) en een andere vreedzame periode.[6]
Leovitius classificeert deze Nieuwe
Maan, die zich voordoet op 1 november 1556, als een Zonsverduistering (Zon
en Maan: 20 Schorpioen, Caput Draconis: 26 Stier).
Voor
1557 is er geen Eclips vermeld. Ook in Eclipsium
omnium… is dit niet het geval. Leovitius schrijft dat er in 1557 geen
Eclipsen zichtbaar zijn, waarmee hij bedoelt dat ze voordoen beneden de
as Ascendant-Descendant, berekend voor de meridiaan van Augsburg,
Beieren.
Items
#79 en #80 in de 1558-Commentaires hebben betrekking op de
Maansverduistering van april 1558.[7]
In item #79is een korte duur van de uitwerkingsperiode vermeld:
L’eclipse
lunaire qui est en cest endroit concerne la plus part les effect
belliques, & selon aucuns pestilence & famine, & diversité
de sectes, & le tout estre de petite durée.
De
schrijver van het RPP tekent in de kantlijn aan: Duration d’icelle
selon la commune opinion. Er is geen zinspeling op een voorwerking.
Item
#80 lijkt een uitwerking te presenteren die duurt tot 1562:
Mais
selon les plus apparents & resoluz toutes telles calamitez durent
jusques à l’an 1562…
De
schrijver van het RPP tekent in de kantlijn aan: Selon l’opinion de
l’auteur. Entrée des troubles de 1562. Paix de 1563.
In
het geval van de Maansverduistering van april 1558 is het zo dat item
#79 een vaststelling van de uitwerkingsduur bevat volgens de algemene
regels, terwijl in item #80 de tijdsduur langs andere weg schijnt te
zijn vastgesteld. Beide items hebben betrekking op de 1558-Almanach-F. In
de 1558-Prono-F is de werkwijze om de uitwerkingsduur vast te
stellen, geciteerd uit boek 2, hoofdstuk 7 van Ptolemeus' Tetrabiblos
en is zelfs de locatie op de pagina genoemd waar deze
werkwijze staat:
…
comme afferme Ptolomée en son second livre du Quadripart.chap.7.au
milieu…[8]
In
de voorspellingen die zijn gebaseerd op de Maanfasen, staat dat de
uitwerkingsperiode vier maanden duurt:
Pleine
Lune le.2.iourà12.heu32.mi à 15.deg.44.mi.de Libra, froide &
feiche, avec vent, froidure, & encores quelques brouillas,
eclipsee du tout presageant ce qu’est contenu, que à destension
quatre moys.[9]
Er
is geen zinspeling op een voorwerking.
In
Eclipsium omnium… is niet alleen de Maansverduistering van
april 1558 behandeld, maar ook de Zonsverduistering van 18 april 1558 (Zon: 8
Stier, Maan: 9 Stier, Caput Draconis: 28 Ram). Deze Zonsverduistering is
in de 1558-Prono-F geclassificeerd als een gewone Nieuwe Maan.[10]
Het
lijkt erop dat de Maansverduisteringen van 1554 en 1555 een normale
uitwerkingsduur hebben, berekend volgens de regels van Ptolemeus. Dit
geldt ook voor de Maansverduistering van april 1558 in de 1558-Prono-F.
In de 1558-Almanach-F staan tegenstrijdige opmerkingen, maar de
eerste opmerking verwijst duidelijk naar een normale uitwerkingsperiode.
Met andere woorden: de kans bestaat dat de Maansverduistering van
september 1559 de eerste is die qua duur van de uitwerking sterk afwijkt
van de normale duur, zowel in termen van voorwerking (6 maanden) als in
termen van uitwerking vanaf de datum van de Maansverduistering (15
maanden).
De
tijdspanne in de 1559-Progno-GB
In
de voorspelling voor februari 1559 staat een uitwerkingsperiode van zes
maanden, die drie maanden voor 16 september 1559 begint:
And
because that many miserable afflictions appeare to happen thre
monethes before the Eclipse and thre monethes after, whiche shalbe
the.16.of September, and continue three houres altogether Eclipsed and
darkened…
In
deze regel staat een voorwerkingsduur van drie maanden en een
uitwerkingsduur van drie maanden, gerekend vanaf 16 september 1559. Er
is een duidelijke verwijzing naar de regels van Ptolemeus, omdat,
gerekend vanaf de datum van de Eclips, het aantal uren wordt omgezet in
maanden.
In
de voorspelling voor maart 1559 staat een zinspeling op een voorwerking
van de Maansverduistering van september 1559, die rond eind maart
begint, maar zonder verwijzing naar een berekeningssysteem:
At
the ende of this moneth shall many humayne monsters be borne. The
prediction of the Eclypse of September shall woorke his wicked
effectes at the ende of the same moneth, and of the moneth followynge…
De
voorspelling voor april 1559 lijkt te zinspelen op een
berekeningssysteem:
… because
it [the impact of the Eclipse] shalbe
long and continue a good whyle as many monethes as howres in the.24.howres
of the day…
Deze
regel kan worden uitgelegd als een verwijzing naar een uitwerkingsduur
van 24 maanden. Een uitwerkingsduur van 21 maanden kan er niet uit
worden afgeleid.
Als deze regel moet worden gerelateerd aan de 3 uur en 24 minuten duur
van de Maansverduistering, die in de voorspelling voor september 1559
staat, is er sprake van een zinspeling op de regels van Ptolemeus. De
uitwerkingsduur is dan 102 dagen, gerekend vanaf 16 september 1559,
aangenomen dat één maand op 30 dagen is gesteld.
In
de voorspelling voor september 1559 is er een zinspeling op een
voorwerking die in maart 1559 begint, en op een uitwerking van drie
maanden, gerekend vanaf de Maansverduistering:
…presaging
and declaring like thinges past in the moneth of Marche, and of the
three moneths after the appearance of the same bycause that this
Eclipse is very great by longitude and latitude for otherwyse it
should not be an Eclipse, and this Eclipse by his significations, and
by the same that was in the last yeare in the moneth of April, did
portende miserable significations for a longe tyme…
Het
lijkt erop dat deze regel een zinspeling bevat op het systeem van
Ptolemeus. In deze regel is er ook een zinspeling op de
Maansverduistering van april 1558.
In
dezelfde voorspelling staat dat de uitwerking van de Maansverduistering
van september 1559 zal aanhouden tot het einde van 1560:
But
what misery, calamitie and trouble is presaged and pronounced unto us
in the rest of the yeare and almoste all the yeare.1560.and of the
first three monethes of this present year…
Uit
deze regels zou kunnen worden afgeleid dat de eerste drie maanden van
1559 ook onder de uitwerkingsperiode vallen. Dit zou betekenen dat de
duur van de voorwerking negen maanden zou zijn.
Een
gedeelte van de
1559-Commentaires, getiteld D’un autre presage
sur la mêsme année, heeft betrekking op de inhoud van de 1559-Prono-F.
Item #342 in dit deel van de 1559-Commentaires heeft betrekking
op de uitwerking van de Maansverduistering in de laatste maanden van
1559 en een deel van 1560:
Si
dans les quatre parties de l’année adviennent aucunes estranges
adventures, les fault attendre dans le revolu de ces trois mois,
Septembre, Octobre, Novembre & la moitié de Decembre, par
l’influence de l’Eclipse. Et puis ce qu’on attendra se
prolongera pour quelque temps.[11]
Dit
item zinspeelt op de kwartaalhoroscoop voor de herfst van 1559. De
tijdspanne van drie maanden is gerelateerd aan de periode 13 september -
13 december 1559, waarin de Zon van 0 Weegschaal naar 0 Steenbok loopt.
Er is geen zinspeling op het systeem van Ptolemeus, hoewel opnieuw een
periode van drie maanden is genoemd. De Maansverduistering van 16
september 1559 voltrok zich drie dagen na de intrede van de Zon in het
teken Weegschaal.
Item
#367 in dit deel van de 1559-Commentaires bevat een zinspeling
op een voorwerking die in maart 1559 begint:
Item
#367: Tout
ce mois [March] aura les effects des menaces faites par
l’eclipse sequent, pource qu’il est diametralement oppose à
Septembre.[12]
In
deze regel schijnt het begin van de voorwerking samen te hangen met het
feit dat de eerste booggraden van Ram tegenover de eerste booggraden van
Weegschaal staat, waarin de Zon staat ten tijde van de
Maansverduistering van 16 september 1559.
Item
#368 bevat een Latijnse tekst die betrkking heeft op gebeurtenissen die
zich voordoen ten tijde van een Maansverduistering, soms zelfs voordat
een Maansverduistering zich voltrekt:
Item
#368: Eclipsium
autem Lunarium quaedam tunc aut etiam ante quam eveniant, imbres
adferunt, quaedam siccitatem, ventos aliae & terra motus, aliae
sterilitatem, quaedam incendium [eclipse de lune: certaines, à ce
moment-là ou même avant de se produire, apportent des pluies,
certaines la sécheresse, d’autres des vents et des tremblements de
terre, d’autres la stérilité, certaines des incendies]. Icy le
tout n’est que fort à craindre & encores beaucoup plus le mois
de Mars 1560.[13]
De
Latijnse tekst impliceert dat deze regel is geciteerd uit een boek
(misschien een boek, geschreven door de arabische astroloog Albumasar,
die in de 1559-Progno-GB tweemaal is genoemd). Het achterhalen
van de bron zou meer duidelijkheid kunnen geven omtrent de manier waarop
Nostradamus uitwerkingsduur vaststelde. De geciteerde Latijnse tekst
zinspeelt duidelijk op een voorwerking, maar niet op de duur van de
voorwerking. Deze tekst zinspeelt niet op de uitwerkingsduur nadat de
Maansverduistering zich heeft voltrokken.
Volgens Les Significations…
loopt de uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van 16 september
1559 van maart 1559 tot het einde van 1560. De uitwerking is duidelijk
merkbaar van juni 1559 tot het einde van 1559.[14]
Er zijn geen zinspelingen op het systeem van Ptolemeus. De eliminatie
van alle zinspelingen op het systeem van Ptolemeus zouden het gevolg
kunnen zijn van uitwerking van voordien behandelde gegevens, zoals is
gesuggereerd in de inleidende regels van Les Significations…
Volgens
bibliografische gegevens begon het schrijven van Les Significations…
kort na het voltooien van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F.
Het schrijven van Les Significations… was voltooid op 14
augustus 1558. Het privilege voor de 1559-Almanach-F
is gedateerd op 7 oktober 1558.[15]
Les
Significations… bevat een
weerlegging van de kritiek van sommige tijdgenoten van Nostradamus. Als
de 1559-Almanach-F, de 1559-Prono-F
en Les Significations…
rond of na 7 oktober 1558 zijn gedrukt, zou het voor Nostradamus
haalbaar zijn geweest om voorspellingsgegevens te rectificeren in de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F, om zo nieuwe aanvallen van critici voor te
zijn. Het zou voor hen anders gemakkelijk zijn om wisselvallige
uitwerkingsduren in drie boeken aan te tonen.
Hoewel
in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F
staat dat de uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van september
1559 in maart 1559 begint en dat de uitwerking aanhoudt tot het einde
van 1560, zijn er veel verwijzingen naar het systeem van Ptolemeus. In
andere woorden: er zijn veel verwijzingen naar een uitwerking van drie
maanden, gerekend vanaf de datum van de Maansverduistering. Deze
zinspelingen zijn vrij concreet. Het zou in het geval van een
uitwerkingsduur van 21 maanden logisch zijn geweest als de verwijzingen
naar het systeem van Ptolemeus geschrapt zouden zijn, zeker omdat de
uitwerkingsduur in Les Significations…
is gesteld op 21 maanden, uitgaande van maart 1559. Dit schrappen is
echter niet gebeurd.
Een
horoscoop versus een horoscoop
Gruber
schrijft dat tegenstrijdige astrologische gegevens voorkomen in zowel Almanachs,
Pronostications als in horoscopen, berekend door Nostradamus.
Hij kwalificeert dit fenomeen dan ook als diens "handelsmerk".
De tegenstrijdige astrologische gegevens in Les Significations…
hebben geen betrekking op tijdstippen van Maanfasen, maar op twee
onvergelijkbare horoscopen. In het inleidend gedeelte van Les Significations…
is Mars gepresenteerd als zijnde in het midden van de hemel. Dit
betekent dat Mars in het tiende huis staat in een horoscoop van de
Maansverduistering van september 1559. Over Mars is geschreven dat hij vierkant
de Cauda Draconis staat, de zuidelijke maansknoop. Dit
klopt met softwaregegevens. Ten tijde van de Maansverduistering van 16
september 1559 stond Mars op 6 Steenbok in 10, vierkant de Cauda
Draconis op 1 Weegschaal.
Een aantal regels verderop is Mars gepresenteerd als zijnde in het
achtste huis, niet ver verwijderd van Antares. Deze opmerking is
overgenomen uit de praedictio
astrologica in Leovitius’ Eclipsium omnium… In de
horoscoop die Leovitius heeft berekend, staat Mars op 8 Boogschutter in
het achtste huis. Antares staat op 3 Boogschutter.
De tegenstrijdigheid in huispositie van Mars is niet veroorzaakt door
het verkeerd lezen van een efemeride, maar door verschillende
horoscopen: een berekende horoscoop, waarop wordt gezinspeeld in de
eerste regels van Les Significations…, en gegevens die zijn
overgenomen uit Eclipsium omnium…
In
Les Significations… is ook de opmerking van Leovitius
overgenomen over het zich voltrekken van de Maansverduistering op 2 Ram.
Wie dit noemt, weet dat één van de Maansknopen dichtbij deze positie
moet staan. Volgens de horoscoop van Leovitius staat Mars op 8
Boogschutter niet vierkant de Cauda Draconis, maar sextiel. Een
vierkant, zoals beschreven in het inleidend gedeelte van Les
Significations..., is eenvoudigweg
onmogelijk.
De
vraag is of Nostradamus een horoscoop heeft berekend voor de
Maansverduistering van 16 september 1559. In de 1559-Progno-GB
zijn geen duidelijke sporen van een dergelijke horoscoop te vinden. In de 1559-Progno-GB
is de gegeven datum en tijd van de Maansverduistering: 16 september
1559, 5 of the clocke 17
minutes (17:17,
tellend vanaf middernacht). Dit tijdstip betekent niet
noodzakelijkerwijs dat tijdens het samenstellen van de voorspellingen in
de 1559-Progno-GB een horoscoop is berekend van de
Maansverduistering (berekeningen, gebaseerd op dit tijdstip, wijzen uit
dat het MC in Boogschutter staat, de Ascendant in Vissen en Mars op 6
Steenbok in 10). Er zijn geen zinspelingen op de huisposities van Zon,
Maan, de planeten of de Maansknopen. Er is ook geen zinspeling op de
Heerser van de Eclips, terwijl in Les
Significations… staat dat Mars de Heerser is van de Eclips.
In
de 1559-Progno-GB staat een zinspeling op een conjunctie van de
Maan met de Caput Draconis ten tijde van de Eclips:
the Full Mone […] Eclipsed
in the head of the dragon.
Dit is waarschijnlijk een conjunctie met een orb van 1 booggraad,
gebaseerd op 29:50 Vissen, de middagpositie van de Maan op 16 september
1559, en 0:16 Ram, de middagpositie van de Caput Draconis. In het geval
van de Maansverduistering van 2 april 1558 is de gegeven maanpositie
(15:44 Weegschaal) een middagpositie. De posities van de Maan ten tijde
van de Volle Maan op 23 januari 1559 en het Eerste Kwartier op 12 juni
1559 in de 1559-Progno-GB zijn eveneens middagposities.
Item
#409 in de 1559-Commentaires heeft betrekking op een vreedzame
uitwerking van Mars ten tijde van de Maansverduistering van september
1559:
…Mars,
par la radiation de Jupiter, fait signe d’assoupissement.[16]
Dit
item verwijst naar een regel uit de 1559-Prono-F. Deze regel is
een beschrijving van de uitwerking van een sextiel van Mars in
Steenbok met Jupiter retrograde in Vissen. Het laat zien dat
Nostradamus de positie van Mars ten tijde van de Maansverduistering
van september 1559 kende. In de horoscoop die Leovitius heeft
berekend, staat Mars op 8 Boogschutter, vierkant Jupiter retrograde.
Dit klopt niet met het Mars-Jupiter sextiel in de 1559-Prono-F.
In
de 1559-Progno-GB luidt een gedeelte van de tekst van de
voorspelling voor september 1559 als volgt:
The
first quarter the 8.day at 4.of the clocke with a coniunction of
Mars nighe unto the retrogradation of Saturne in signo Geminorum…
Volgens softwaregegevens voltrok
dit Eerste Kwartier zich op 8 september 1559, 15:23 Ware Plaatselijke
Tijd Venetië. De Zon stond op 25 Maagd, de Maan op 25 Boogschutter,
Mars op 1 Steenbok en Saturnus was stationair. De positie van Mars op
8 Boogschutter, zoals verondersteld door Leovitius, klopt niet met de
opmerking in de 1559-Progno-GB over de positie van Mars,
acht dagen voor de Maansverduistering van 16 september 1559.
In de 1559-Progno-GB
staat in de voorspelling voor oktober 1559 de positie van Mars in
teken gegeven. Een gedeelte van deze voorspelling luidt als volgt:
The
tyme shalbe given to rayne: but bycause of a quadrine aspecte of the
Sunne unto Mars…
Softwaregegevens
laten zien dat de Nieuwe Maan op 1 oktober 1559, die zich voltrok op
18 Weegschaal, vierkant stond met Mars op 15 Steenbok.
Vervolgens staat er een Eerste
Kwartier vermeld: at the 8.day at
7.of the clocke in the morning, ioyned to Mars in Capricorne, by
another aspect of Iupiter occidental unto Venus…
Softwaregegevens wijzen uit dat gedurende dit Eerste Kwartier, dat
zich voltrok op 6:17 Ware Plaatselijke Tijd Venetië, de Maan op 25
Steenbok stond, conjunct Mars op 20 Steenbok, terwijl Jupiter
retrograde op 9 Vissen vierkant Venus op 11 Boogschutter stond.
In
Les Significations… zijn astrologische gegevens van Leovitius
overgenomen, die zijn gebaseerd op een horoscoop waarin Mars op 8
Boogschutter staat in het achtste huis. Eén van de thema's van
Leovitius is de afflictie van Jupiter door Mars en Saturnus, de twee
malefics. Als men aanneemt dat Nostradamus de gegevens uit de praedictio astrologica
voor 1559 heeft overgenomen, moet
men kunnen uitleggen waarom hij, binnen drie maanden na voltooiing van de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F, de zodiacale lengte en aspecten van Mars
overnam die verschillen ten opzichte van de zodiacale lengte en
aspecten, die hij
behandelde in de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F.
De
eerste regels van
Les Significations… impliceren een uitwerken van de inhoud
van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F
wat betreft de voorspellingen voor de Maansverduistering van september
1559. In de 1559-Progno-GB staan geen duidelijke sporen van een
horoscoop van deze Maansverduistering. Als Nostradamus de schrijver is
van Les
Significations…, is het logisch om aan te nemen dat hij een
horoscoop heeft berekend waarin Mars in het tiende huis staat,
vierkant de Cauda Draconis. Echter, in de uitwerking van de effecten
van de Maansverduistering van september 1559 staan tegenstrijdige
gegevens wat betreft Mars, die zijn overgenomen uit Eclipsium
omnium… Deze gegevens zijn strijdig met de horoscoop waarin
Mars in het tiende huis staat. De vraag is of het logisch is om aan te
nemen dat Nostradamus, nadat hij een horoscoop heeft berekend waarin
Mars in het tiende huis staat, en ernaar verwijst, hem vervolgens terzijde schuift en
een fragment
uit Eclipsium omnium… vertaalt en uitwerkt, zonder de
verschillen op te merken tussen dat fragment en zijn eigen gegevens. Dit gaat alle logica
te buiten en past niet bij het veronderstelde voorbereidingsproces.
De
periode tussen het voltooien van de 1559-Almanach-F en het
voltooien van Les Significations… is vier maanden, aangenomen
dat de 1559-Almanach-F is voltooid op 27 april 1558, zoals het
faciebat
in de 1559-Progno-GB aangeeft. Volgens de 1559-Progno-GB is
de voorspelling voor september 1559 geschreven in mei 1558. Als dat
waar is, bedraagt de duur van de periode tussen het voltooien van de 1559-Almanach-F
en het voltooien van Les Significations… hooguit drie maanden. Een
periode van drie tot vier maanden is te kort om alles te vergeten wat
betreft behandelde gegevens in de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F over Mars ten tijde van de
Maansverduistering. Temeer daar de tekst van de praedictio
astrologica voor 1559 niet is gekopieerd, maar vanuit het Latijn
is vertaald in het Frans. Het is vrijwel onmogelijk dat gedurende het
vertalen het tegenstrijdige karakter van de praedictio astrologica
voor 1559 met de gegevens die Nostradamus reeds had besproken in
de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F, onopgemerkt
bleef.
De
Eclipsium
omnium…
De
algemene opvatting is dat Nostradamus in Les Significations…
de praedictio astrologica voor 1559 overnam uit Eclipsium
omnium… Gruber beargumenteert dit door te verwijzen naar
Brind'Amour, die de brief aan César natrok en een aantal bronteksten
noemde.[17]
Plagiaat
wijst echter niet noodzakelijkerwijs uit wie de schrijver is van het
boek waarin de overgenomen tekst staat. Men moet zich ook realiseren
dat in Les
Significations… niet de Latijnse tekst staat van de praedictio astrologica
voor 1559, maar een vertaling vanuit het Latijn in het Frans.
Het
is interessant te onderzoeken in welke mate de inhoud van de
praedictio
astrologica voor 1559 en de Eclipsium omnium… in het
algemeen, past bij de astrologische gegevens die in authentieke
Nostradamusteksten staan.
De
Eclipsium omnium… was voltooid op 27 maart 1556. Het
privilege voor uitgave was toegekend op 25 juni 1556. Pas na 25 juni
1556 heeft Nostradamus er de hand op kunnen leggen.
De
hieronder staande tabel bevat enkele gegevens omtrent Eclipsen, zoals
gebruikt door Leovitius en Nostradamus:
|
Leovitius |
Nostradamus |
|
Datum/tijd
|
Eclips
|
Maan
|
Datum/tijd
|
Eclips
|
Maan
|
| 08-12-1554,
15:11 |
Maan |
27:00:25
Ge |
12-1554 |
Maan |
? |
| 04-06-1555,
15:28 |
Maan |
22:57:29
Sa |
06-1555 |
Maan |
? |
| 01-11-1556,
18:26 |
Zon |
19:02:20
Sc |
11-1556 |
Nieuwe
Maan
|
? |
| 16-11-1556,
14:43 |
Maan |
05:01:14
Ge |
11-1556 |
Volle
Maan
|
? |
| 02-04-1558,
13:01 |
Maan |
22:44:13
Li |
02-04-1558,
12:32
|
Maan
|
15:44
Li
|
| 18-04-1558,
02:23 |
Zon |
08:08:41
Ta |
18-04-1558,
01:12
|
Nieuwe Maan |
06:55
Ta
|
| 16-09-1559,
05:56 |
Maan |
02:37:14
Ar |
16-09-1559,
05:17
|
Maan |
? |
Leovitius
en Nostradamus tellen beiden vanaf het middaguur (12:00). De
Zonsverduistering die is gedateerd op 1 november 1556, vond in
werkelijkheid plaats op 2 november, etc.
De verschillende tijden hangen samen met het feit dat Leovitius
horoscopen berekende voor de meridiaan van Augsburg, Beieren, terwijl
Nostradamus deze tijden overnam uit (waarschijnlijk Italiaanse)
efemeriden.
Leovitius geeft de zodiacale lengten van Zon en Maan ten tijde van een
Eclips tot op de boogseconde nauwkeurig. Nostradamus geeft
middagposities van de Maan, tot op de boogminuut nauwkeurig.
In
drie gevallen komt Nostradamus tot een andere classificatie dan
Leovitius. Nostradamus classificeert de Zonsverduistering van november
1556 als een Nieuwe Maan, de Maansverduistering van november 1556 als
een Volle Maan en de Zonsverduistering van april 1558 als een Nieuwe
Maan.
Uit
de tabel blijkt dat Nostradamus geen Eclipsgegevens heeft overgenomen
uit Eclipsium
omnium… In zijn korte essay over de manier waarop Nostradamus
astrologie bedreef, noemde Brind'Amour niet de Eclipsium
omnium… als bron van gegevens betreffende Eclipsen die zich in
1566 voordeden.[18]
De
pagina in Eclipsium omnium…
waarop het hoofdstuk begint met voorspellingen voor de
Maansverduistering van september 1559, opent met de titel van de
voorspellingen, gebaseerd op de Zonsverduistering van april 1558:
PRAEDICTIO
ASTROLOGICA AD ANNUM domini 1559.sub cuius tempore effectus eclipsis
Solaris graffabuntur, quae anno domini 1558.die18. Aprilis fiet.
In de 1558-Prono-F classificeert Nostradamus deze
Zonsverduistering als een gewone Nieuwe Maan. In de voorspellingen
voor september 1559 in de 1559-Progno-GB kijkt hij terug op wat
er gebeurde gedurende de Maansverduistering op 2 april 1558. Er is
geen terugblik op de Zonsverduistering van 18 april 1558.
Gruber rapporteert dat
Nostradamus in de 1561-Almanach-F zinspeelt op voorgaande
equinoctiale eclipsen. Dit is juist, omdat Nostradamus de
Maansverduistering van april 1558 behandelde (Zon: 23 Ram, Maan: 23
Weegschaal),de Maansverduistering van september 1559 (Zon: 3
Weegschaal, Maan: 3 Ram) en de Maansverduistering van maart 1560 (Zon:
2 Ram, Maan: 2 Weegschaal). Dit laat duidelijk zien dat Nostradamus
wist waar hij het over had en zich de gegevens herinnerde die hij in
voorgaande jaren had gebruikt.
Als Nostradamus in 1558 de
beschikking zou hebben gehad over Eclipsium omnium…, had hij
zeker opgemerkt dat de pagina die hij vertaalde, een volledige
voorspelling bevatte voor een Zonsverduistering van april 1558, die
hij in zijn voorspellingen voor 1558 niet als zodanig had besproken.
Hij keek er ook niet op terug toen hij zijn voorspellingen voor 1559
schreef. Het zou voor zijn critici erg gemakkelijk zijn geweest hem
opnieuw aan te vallen als zij zouden ontdekken dat delen van Les Significations…
vertaald waren uit Eclipsium omnium… Zij hadden gemakkelijk
kunnen aantonen dat tenminste drie Eclipsen, die door Leovitius waren
behandeld, door Nostradamus niet als zodanig waren behandeld, in het
bijzonder de Zonsverduistering van april 1558. Met andere woorden: het
gebruiken van Eclipsium omnium… als drager van een antwoord
op zijn critici, zou Nostradamus niet hebben geholpen in zijn verweer.
Integendeel, deze critici zouden per kerende post nieuwe argumenten
kunnen aandragen om Nostradamus als astroloog te diskwalificeren.
.
De
rol van De Chavigny
In de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F wordt een tijdspanne van 21 maanden
besproken. Gruber, die deze tijdspanne toeschrijft aan Nostradamus,
stelt dat het Nostradamus is geweest die deze tijdspanne heeft bedacht
en niet De Chavigny. Dit betekent echter niet automatisch dat De
Chavigny niet betrokken is geweest bij het samenstellen van Les Significations…
Zoals uitgelegd in één van mijn aritkelen over Les Significations…,
zijn een aantal items in de 1559-Commentaires
niet het resultaat van het citeren van de Franse vertaling van de praedictio astrologica
voor 1559 zoals gepubliceerd in Les
Significations…, maar van een letterlijke vertaling van de
Latijnse tekst in de praedictio astrologica voor 1559. Dit kan
betekenen dat De Chavigny in het bezit was van een exemplaar van Eclipsium omnium…[19]
De afkorting H.T.H.N.S. is een afkorting die kenmerkend is voor de
stijl van De Chavigny.[20]
De
Chavigny was geobsedeerd om op ieder mogelijke manier te bewijzen dat
Nostradamus de omstandigheden van het overlijden van Henri II in juli
1559 heeft voorspeld. In de Brief Discours…, het biografische
deel van Ianus
Gallicus, is dit het enige voorspelde feit waarop hij
zinspeelt. Het overlijden van Henri II (en het overlijden van
François II) zijn door De Chavigny uitgelegd als voortekenen van de
godsdienstoorlogen die in 1562 zouden uitbreken. De Maansverduistering
van september 1559 is een klassiek symbool voor dit soort
gebeurtenissen. Het is niet onmogelijk dat De Chavigny de
astrologische delen van Les
Significations…, die verband hielden met voorspellingen,
wijzigde in die zin dat hij de praedictio
astrologica voor 1559 vertaalde en toevoegde.
Samenvatting
en conclusies
Les
Significations… wordt verondersteld te
zijn voltooid op 14 augustus 1558, kort na de voltooiing van de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F. Aan de ene kant wordt het gepresenteerd als
een uitwerking van voorspellingen over de Maansverduistering van
september 1559, besproken in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F.
Aan de andere kant bevat het een antwoord op critici, in het bijzonder
op kritiek van Hercules le François.
Torné-Chavigny was de eerste die ontdekte dat delen van Leovitius’ Eclipsium
omnium…, te weten de praedictio
astrologica voor 1559,
verwerkt waren in Les
Significations…
Er wordt verondersteld dat Nostradamus de praedictio astrologica
voor 1559
als een soort verpakking gebruikte van de weerlegging van de kritiek
die op hem werd geleverd en er wordt ook verondersteld dat hij dit
heeft gedaan om zijn weerlegging zo snel mogelijk gepubliceerd te
krijgen.
In dit
artikel is de vergelijkbaarheid nagegaan van de astrologische inhoud
van Les
Significations… met andere teksten van Nostradamus. De
resultaten zijn als volgt:
-
De betrouwbaarheid van de
uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van september 1559
blijft twijfelachtig, zelfs in het geval van de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F. De kans bestaat dat de
Maansverduistering van september 1559 de eerste is in de reeks van
Eclipsen, behandeld door Nostradamus, waarin de uitwerkingsperiode
in grote mate afwijkt van de regels van Ptolemeus. Als deze
mogelijkheid door verder onderzoek wordt bevestigd, is de
veronderstelde duur van de uitwerking in hoge mate verdacht.
-
In
Les Significations… duurt de uitwerkingsperiode van de
Maansverduistering van september 1559 21 maanden, terwijl er in de
1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F ook veel verwijzingen staan naar het
systeem van Ptolemeus. Het is niet duidelijk waarom Nostradamus,
als hij de schrijver is van Les Significations…, de 1559-Almanach-F
en de 1559-Prono-F
in dit opzicht niet heeft herzien. Volgens bibliografische
gegevens waren al deze boeken kort genoeg na elkaar voltooid om
deze herziening door te voeren. Een dergelijke herziening zou,
vanwege het apologetische karakter van Les Significations…,
normaal zijn geweest en onvermijdelijk. Anders zou iedere criticus
een nieuw argument hebben om Nostradamus als astroloog te
diskwalificeren: wisselende uitwerkingsduur van één en hetzelfde
gegeven.
-
In
Les Significations… staan twee onvergelijkbare
horoscopen. De inleidende regels zinspelen op een horoscoop van de
Maansverduistering van september 1559, waarin Mars in het tiende
huis staat, vierkant de Cauda Draconis. Deze gegevens worden
bevestigd door softwaregegevens. In de tweede horoscoop,
oorspronkelijk berekend door Leovitius, staat Mars in het achtste
huis, dichtbij Antares. Deze twee horoscopen zijn strijdig.
Het is mogelijk dat Nostradamus een horoscoop voor de
Maansverduistering van september 1559 heeft gemaakt, waarin Mars
in het tiende huis staat, vierkant de Cauda Draconis. Enkele
alinea's verderop zou hij deze horoscoop terzijde hebben geschoven
ten gunste van opmerkingen, overgenomen uit de praedictio astrologica
voor 1559. Het gelijktijdig gebruik van strijdige
astrologische bronnen is getypeerd als een kenmerk van de manier
waarop Nostradamus astrologie bedreef. Het gepresenteerde
materiaal in dit artikel laat echter iets anders zien. In de 1559-Progno-GB
en de 1559-Prono-F is Mars in de tijd rond de
Maansverduistering van september 1559 correct gepresenteerd. In de 1561-Almanach-F
verwijst Nostradamus correct naar de drie equinoctiale eclipsen
die hij in voorgaande jaren heeft behandeld. De praedictio astrologica
voor 1559 is geschreven in het Latijn; in Les Significations…
is dit vertaald in het Frans. Nostradamus, gesteld dat hij de
schrijver zou zijn van Les
Significations…, kan onmogelijk de strijdige gegevens van
Mars over het hoofd hebben gezien, die hijzelf een aantal maanden
voor het schrijven van Les Significations… correct
en wel had behandeld.
-
Wat betreft het gebruik van Eclipsium omnium…:
de verschillen in Eclipsgegevens (tijd, zodiacale lengten) geven
aan dat Nostradamus deze gegevens niet uit Eclipsium omnium… heeft
overgenomen. De pagina in Eclipsium omnium..., waarop de
voorspellingen staan voor de Maansverduistering van september
1559, begint met de voorspellingen voor de Zonsverduistering van
april 1558, een Eclips waarover Nostradamus niets heeft
geschreven.
De
resultaten van deze vergelijkingen laten zien dat er veel irrationele
elementen zijn: uiteenlopende uitwerkingsperioden, onvergelijkbare
horoscopen, de aanwezigheid van een boek (Eclipsium omnium…),
waarvan de inhoud niet ten goede komt aan de verdediging van
Nostradamus tegen zijn critici, rectificaties die uitbleven (maar wel
degelijk nodig waren) en een uitwerkingsperiode die verdacht is
vanwege de overeenkomsten met de loop van de geschiedenis.
Deze bevindingen maken het authentieke karakter van Les Significations…
hoogst twijfelachtig. Er is een horoscoop met Mars in het tiende huis,
die zeer wel authentiek kan zijn, hoewel er geen sporen van terug te
vinden zijn in de 1559-Progno-GB en de 1559-Commentaires.
De verdediging tegen critici kan ook zeer wel authentiek zijn. Dan
blijft er over: de vertaling en invoeging van de praedictio astrologica
voor 1559. Het lijkt alsof iemand heeft besloten om de originele
uitleg, gebaseerd op de horoscoop met Mars in het tiende huis, te
vervangen door de praedictio astrologica voor 1559,
zonder zich de onvergelijkbaarheid van deze twee horoscopen te
realiseren.
Zo bezien ondersteunen deze bevindingen de ideeën
van dr. Halbronn aangaande de samenstelling van Les Significations…[21]
De
Meern, 23
november 2003
T.W.M.
van Berkel
Noten
-
Gruber:
The Significance of Les Significations: Authentic Nostradamian
Text or Fake? http://ramkat.free.fr/nerg4.html;
Van Berkel: Astrological traces of forgery in “Les
Significations de l’Eclipse du 16 Septembre 1559, http://ramkat.free.fr/nberk7.html
en Les
Significations de l’Eclipse: its origin, its disqualification
[tekst]
-
De
afkortingen van de titels bevatten: (1) het jaar, (2)
de soort voorspellingen (Almanach; Prono = Pronostication;
Progno = Prognostication; Commentaires = boek 1-4
van het Recueil des Présages Prosaïques (RPP); (3)
het land van publicatie (F = Frankrijk, GB =
Engeland). De 1559-Progno-GB is een
vertaling van de maandvoorspellingen in de 1559-Almanach-F.
De 1559-Almanacke-GB
en de 1559-Progno-GB zijn vertaald uit de 1559-Almanach-F.
De 1559-Progno-GB is geen vertaling van de 1559-Prono-F,
ondanks het woord "prognostication" in de titel.
[tekst]
-
Chevignard,
p.217. [tekst]
-
Chevignard,
p.233. [tekst]
-
Chevignard,
p.264. Dit deel van de 1556-Commentaires betreft de 1556-Almanach-F.
[tekst]
-
Chevignard,
p.267. Dit deel van de 1556-Commentaires betreft de 1556-Prono-F.
[tekst]
-
Chevignard,
p.297. [tekst]
-
Chevignard,
p.428, Ptolemy, p.91.
[tekst]
-
Chevignard,
p.439. [tekst]
-
Chevignard,
p.439. [tekst]
-
Chevignard,
p.365. [tekst]
-
Chevignard,
p.368. [tekst]
-
Chevignard,
p.368. [tekst]
-
Chevignard,
p.447-448. [tekst]
-
Benazra,
p.29. [tekst]
-
Chevignard,
p.373. [tekst]
-
Brind’Amour,
1996. [tekst]
-
Brind’Amour,
1993. [tekst]
-
Van
Berkel: “Les
Significations de l’Eclipse: its origin, its disqualification”
[tekst]
-
Chevignard,
p.452. [tekst]
-
Halbronn:
La fortune des emprunts à Leovitius dans les deux êpitres
Nostradamiques de 1558. http://ramkat.free.fr/nhalb25.html
[tekst]
|